Alle soorten › Steltloperachtigen › Meeuwen, sterns en schaarbekken › Zwarte stern
Zwarte stern | Chlidonias niger
Black Tern | Fumarel común | Trinta-réis-negro
De zwarte stern is een kleine, donkere moerasstern die broedt op vennen en moerassen in Noord-Amerika en Eurazië en de winter op zee doorbrengt. Amerikaanse vogels overwinteren in grote aantallen in de voedselrijke kustwateren van de Pacifische kust van Colombia tot Peru. In het gidsgebied zie je hem vooral in winterkleed.
Geluid
Een kort, scherp kiek of kjek; op zee meestal stil.
Opname: Ricardo Hevia — CC BY-NC-SA 4.0 · xeno-canto
Herkenning
23–26 cm, een kleine, compacte stern met brede, donkergrijze vleugels, een korte, weinig ingesneden staart en een dunne, zwarte snavel. In broedkleed, dat in het gidsgebied vooral in april en augustus te zien is, zijn kop en lichaam zwart, met witte onderstaartdekveren en lichtgrijze ondervleugels. In winterkleed zijn de onderdelen wit, met een donkere vlek opzij van de borst, een donkere kruin en oorvlek en donkergrijze bovendelen. De seksen zijn vrijwel gelijk. Jonge vogels lijken op winterkleed, met bruine randjes op de bovendelen.
Verwarringssoorten
De Amerikaanse dwergstern Sternula antillarum en de Peruaanse dwergstern Sternula lorata zijn kleiner, veel lichter grijs van boven, zonder borstvlek, en hebben in broedkleed een gele snavel. De visdief Sterna hirundo in winterkleed is groter en lichter, met een diep gevorkte staart en zonder borstvlek. De vlucht is licht en zwenkend, en de vogels pikken voedsel van het wateroppervlak in plaats van in te duiken.
Leefgebied
In het gidsgebied vooral kustzee en open zee, vaak in grote groepen boven voedselrijk water, ook in baaien, estuaria en lagunes; op doortrek ook op meren en moerassen in het binnenland. Pikt kleine visjes, kreeftachtigen en insecten van het oppervlak. Broedt op drijvende nesten in zoetwatermoerassen buiten het gidsgebied.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van de Andes en de westkust.
Verspreiding en trek
In Colombia wintergast langs en voor de Pacifische kust, minder talrijk aan de Caribische kust. In Ecuador en Peru wintergast langs en voor de hele kust, het talrijkst in het noorden. Op de Galápagos een onregelmatige gast. In Bolivia een zeldzame doortrekker op meren in het binnenland. Broedt in het noorden van Noord-Amerika en in Eurazië; Amerikaanse vogels overwinteren langs de kusten van Midden-Amerika en het noordwesten van Zuid-Amerika, Europese en Aziatische vooral voor West-Afrika.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. apr–sep)
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Ga mee met een boottocht vanaf Salinas (Ecuador) of vaar vanaf Buenaventura (Colombia) de Pacifische kustzee op; groepen van honderden tot duizenden vogels foerageren boven voedselrijke stroomgrenzen. Vanaf de kust zijn ze bij de noordkust van Peru en bij Salinas soms vlak voor het strand te zien.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De stand in Noord-Amerika is sinds de jaren zestig sterk afgenomen, vooral door verlies van moerassen in het broedgebied.
Wetenschappelijke naam
Chlidonias niger | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Sterna nigra; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Chlidonias werd in 1822 ingevoerd door Rafinesque. De geslachtsnaam komt van Grieks khelidonios, 'zwaluwachtig', van khelidōn, 'zwaluw'. De soortnaam is Latijn niger, 'zwart', naar het zwarte broedkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Uppsala, Zweden.