Alle soorten › Roofvogels › Havikachtigen › Grijze wouw
Grijze wouw | Elanus caeruleus
Black-Winged Kite | Elanio Común
De grijze wouw is een kleine, bleekgrijze roofvogel met zwarte schouders en felrode ogen, die als een torenvalk boven open land bidt en op draden en palen langs de weg zit. Het is een van de meest geziene roofvogels van Zuidelijk Afrika.
Geluid
Weinig vocaal. Een ijl, fluitend wiep of piiee en een raspend, schor kriek-ah bij verstoring of bij ruzie om een prooi. Rond het nest zacht gepiep van beide oudervogels.
Opname: Tony Rinaud — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
30–33 cm, spanwijdte 75–87 cm. Van boven lichtgrijs, van onderen en op de kop wit, met een grote zwarte vlek op de schouder (kleine en middelste vleugeldekveren) en een korte zwarte streep voor en boven het oog. De ogen zijn dieprood, de snavel zwart met gele washuid, de poten geel. De staart is kort, wit en licht gevorkt. In de vlucht is de ondervleugel wit met zwarte handpennen, wat met de zwarte schoudervlekken een scherp contrast geeft; zweeft met opgeheven vleugels. Rustend zwaait de vogel vaak met de staart op en neer. Jonge vogels hebben een bruingrijze rug met lichte randen, een roestig gewassen borst en oranjebruine ogen.
Verwarringssoorten
Het mannetje van de steppekiekendief Circus macrourus en van de grauwe kiekendief Circus pygargus is ook bleekgrijs, maar veel groter en slanker, met lange vleugels en een lange staart, en jaagt laag over het veld zonder te bidden. De zanghavik Melierax canorus is veel groter en heeft lange rode poten. De combinatie van zwarte schoudervlekken, rode ogen en bidden maakt de grijze wouw onmiskenbaar.
Leefgebied
Open grasland, akkers, weiden, braakliggend land en open savanne met verspreide bomen of palen; wegbermen met elektriciteitsdraden zijn favoriete jachtposten. Jaagt vooral op muizen en ratten, die hij biddend of vanaf een uitkijkpost opspoort. Broedt in een kleine takkenkom in de kroon van een boom, vaak in een alleenstaande exoot.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Over vrijwel het hele gebied: alle provincies van Zuid-Afrika, Lesotho, Eswatini, Namibië, Botswana, Zimbabwe, Mozambique, Zambia, Malawi en Angola. Het talrijkst in de graanvelden van het Hoogveld en de Vrijstaat en in de akkerbouwgebieden van de West-Kaap; schaars in gesloten bos en in de kale Namib. Buiten het gebied over vrijwel heel Afrika ten zuiden van de Sahara, in Noordwest-Afrika en het zuiden van het Iberisch Schiereiland, en van het Indisch subcontinent tot Zuidoost-Azië en Nieuw-Guinea.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Rijd over een landweg door akkerland en kijk naar elektriciteitsdraden en telefoonpalen: de kleine witte vogel met de zwarte schouders valt al van ver op. Wanneer een grijze wouw bidt, zie je hem afwisselend de vleugels snel slaan en met hangende poten stilstaan. Na een regenrijk seizoen met veel muizen kunnen tientallen vogels zich in een gebied verzamelen en gezamenlijk slapen in een bomengroep.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd en in het gebied waarschijnlijk toegenomen door ontbossing en uitbreiding van akkerbouw. Vergiftiging via rattengif en aanvaringen met verkeer zijn de voornaamste bekende oorzaken van sterfte.
Wetenschappelijke naam
Elanus caeruleus | (Desfontaines, 1789)
Desfontaines beschreef de soort in 1789 als Falco caeruleus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Elanus werd in 1809 ingevoerd door De Savigny. Elanus komt van het Griekse elanos, de naam van een wouw. caeruleus is Latijn voor 'blauw', naar het blauwgrijze verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Algiers.