Alle soorten › Steltloperachtigen › Meeuwen en sterns › Grote kuifstern
Grote kuifstern | Thalasseus bergii
Greater Crested Tern | Charrán Piquigualdo
De grote kuifstern is de grote, donkerruggige stern met de dikke gele snavel die langs de hele kust van zuidelijk Afrika de meest opvallende stern is. Hij broedt hier in dichte kolonies op eilanden en kustvlakten, en de jonge vogels volgen hun ouders nog maandenlang bedelend langs de kust.
Geluid
Een luid, raspend kree-eck, in de kolonie aanhoudend en door elkaar; jonge vogels bedelen met een hoog, fluitend wee-u dat op elke rustplaats langs de kust te horen is.
Opname: Romuald Mikusek — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
Ongeveer 48 cm, duidelijk groter en zwaarder dan de grote stern, met lange vleugels en een gevorkte staart. De bovendelen zijn donker leigrijs, de onderdelen wit. De snavel is dik, lang en licht gebogen, citroengeel tot groenachtig geel. In broedkleed is de kruin zwart met een ruige kuif, maar blijft een smalle witte band boven de snavel vrij; buiten de broedtijd wordt het voorhoofd breder wit en de kruin grijs gespikkeld. De poten zijn zwart. Jonge vogels zijn bruingrijs geschubd op de bovendelen, met donkere vleugelpennen en een doffer gele snavel.
Verwarringssoorten
De grote stern (Thalasseus sandvicensis) is kleiner en veel bleker, met een zwarte snavel met gele punt. De Bengaalse stern (Thalasseus bengalensis) is kleiner en lichter grijs, met een oranje snavel. De reuzenstern (Hydroprogne caspia) is nog groter, met een massieve rode snavel en een donkere onderzijde van de handpennen. De Afrikaanse koningsstern (Thalasseus albididorsalis) heeft een oranje snavel en een veel bleker grijze rug.
Leefgebied
Kustwateren, baaien, havens en estuaria, tot enkele tientallen kilometers op zee; zelden landinwaarts. Duikt vanaf grote hoogte naar ansjovis, sardine en andere scholvis. Broedt op vlakke, kale delen van eilanden, op dammen in zoutwinningen en soms op daken of andere kunstmatige plekken, dicht op elkaar in kolonies van tientallen tot duizenden paren.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Langs de hele kust van het gebied, van Angola via Namibië en Zuid-Afrika tot Mozambique. In Zuid-Afrika broedt de soort vooral op eilanden in de West-Kaap (onder meer Robbeneiland, Dasseneiland en de eilanden in de Saldanhabaai) en in de Algoabaai, in Namibië op de guano-eilanden en op kunstmatige platforms. De vorm enigma broedt rond de Zambezidelta en op Madagaskar. Verder langs de kusten van de Indische Oceaan en de westelijke Stille Oceaan, van de Rode Zee tot Australië.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Jaarrond op elke rustplaats langs de kust, zoals de pieren van Kaapstad, Walvisbaai en de monding van rivieren. In de West-Kaap broedt hij in de nazomer en herfst, van februari tot juni, anders dan de meeste zeevogels hier. Let daarna op groepen jonge vogels die bedelend achter hun ouders aan vliegen; sommige ouders voeren hun jong nog tot ver in de winter.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De Zuid-Afrikaanse populatie telt enkele duizenden paren en schuift met de verschuivingen in sardine en ansjovis van west naar oost. Kolonies zijn gevoelig voor verstoring, predatie door meeuwen en uitbraken van vogelgriep; de meeste broedeilanden zijn beschermd.
Wetenschappelijke naam
Thalasseus bergii | (Lichtenstein, 1823)
Lichtenstein beschreef de soort in 1823 als Sterna Bergii; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Thalasseus werd in 1822 ingevoerd door Boie. Thalasseus is afgeleid van het Oudgriekse thalassa 'zee'. bergii eert de Pruisische apotheker en botanicus Karl Heinrich Bergius, die de eerste exemplaren bij Kaapstad verzamelde. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit de Kaap de Goede Hoop.