Alle soorten › Zangvogels › Gorzen › Kaapse gors
Kaapse gors | Emberiza capensis
Cape Bunting | Escribano del Cabo
De Kaapse gors is de grijze gors van rotshellingen, fynbos en Karoo: een grijsbruine vogel met een zwart-wit gestreepte kop en kastanjebruine vleugels. In het zuidwesten is hij een vertrouwde bezoeker van kampeerplaatsen, uitzichtpunten en tuinen, waar hij tussen de mensen door naar kruimels zoekt.
Geluid
De roep is een nasaal, stijgend zzoe-zie-zie of tsjeer-twie, vaak bij het opvliegen. De zang is een snelle, vrolijke reeks tjilpende tonen, tsjiep-tsjip-tsjip-tsjirrie-oo, vanaf een rotsblok of struik.
Opname: Lynette Rudman — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
15–16 cm, met een vrij lange staart en een donkere, kegelvormige snavel met een lichtere ondersnavel. De kruin is grijsbruin met fijne donkere strepen. De kop heeft een witte wenkbrauwstreep, een zwarte oogstreep, een witte streep onder het oog en een zwarte baardstreep, die samen een opvallend gestreept gezicht vormen; de keel is wit. Mantel en rug zijn grijsbruin met donkere strepen. De vleugeldekveren en de randen van de vleugelpennen zijn helder kastanjebruin, wat vooral in vlucht opvalt. De onderzijde is egaal grijs, naar de buik bleker en in sommige streken warm grijsbruin, zonder geel. De seksen zijn nagenoeg gelijk; het vrouwtje is iets doffer. Jonge vogels zijn bruiner, met een minder scherpe koptekening en een fijn gestreepte borst.
Verwarringssoorten
De zevenstrepengors (Emberiza tahapisi) heeft een zwarte keel en een warm kaneelbruine onderzijde, en het mannetje een vrijwel zwarte kop met witte strepen. De acaciagors (Emberiza flaviventris) en Cabanis' gors (Emberiza cabanisi) hebben een gele onderzijde. De leeuwerikgors (Emberiza impetuani) mist de zwart-witte koptekening. Een grijze gors met een gestreept gezicht en kastanjebruine vleugels is steeds deze soort.
Leefgebied
Rotsachtige hellingen en kopjes, fynbos en renosterveld, Karoo-struweel, montaan grasland met rotsen en kustduinen met struikgewas; ook tuinen, boerenerven, parken en kampeerplaatsen binnen die landschappen. Foerageert op de grond tussen stenen en lage struiken op zaden en insecten. Het nest ligt laag in een struik of tussen stenen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Algemeen in het westen en zuiden van Zuid-Afrika, vanaf de West-Kaap en Noord-Kaap door de Karoo tot in de Oost-Kaap, de Vrijstaat en de hooglanden van KwaZoeloe-Natal en Mpumalanga, en in heel Lesotho; verder in het westen en midden van Namibië en het zuidwesten van Angola. Plaatselijk en schaars in rotsige heuvels in het zuidoosten van Botswana, in Eswatini, in Zimbabwe en in de berggebieden van west-centraal Mozambique en Malawi. Daarbuiten nauwelijks.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Het makkelijkst op uitzichtpunten en picknickplaatsen in de West-Kaap en de Karoo, waar hij tam is en tot op enkele meters benadert. Elders zit hij op rotsblokken op droge hellingen en verraadt hij zich met de nasale roep. In vlucht zijn de kastanjebruine vleugels het beste kenmerk.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd; algemeen en in zijn leefgebied weinig kwetsbaar. Profiteert plaatselijk van tuinen en boerenerven.
Wetenschappelijke naam
Emberiza capensis | Linnaeus, 1766
Linnaeus beschreef de soort in 1766 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Emberiza werd in 1758 ingevoerd door Linnaeus. Emberiza komt uit het Oudhoogduits, van Embritz, een naam voor een gors. capensis betekent 'van de Kaap', naar de Kaap de Goede Hoop, waar het eerste exemplaar vandaan kwam. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Kaap de Goede Hoop.