Alle soorten › Stormvogelachtigen › Noordelijke stormvogeltjes › Tristrams stormvogeltje

Tristrams stormvogeltje | Hydrobates tristrami

Tristram's Storm-Petrel | Paíño de Tristram

Tristrams stormvogeltje is een van de grootste stormvogeltjes ter wereld en broedt binnen de Verenigde Staten alleen op de kleine eilanden en atollen van de Noordwestelijke Hawaïaanse Eilanden. Anders dan de meeste verwanten broedt hij in de winter, met eieren in december en januari en uitvliegende jongen tegen de zomer.

Tristrams stormvogeltje (Hydrobates tristrami)
Foto: USFWS - Pacific Region — Public domain · Wikimedia Commons

Geluid

Aan de kolonie, die hij net als alle stormvogeltjes uitsluitend in het donker bezoekt, klinken kreunende en snorrende geluiden uit de broedholtes onder de struiken en tussen het rotsgruis. Op open zee, waar hij het grootste deel van het jaar doorbrengt, is hij stil.

Luister: ZangXC441709

Opname: Drew Lindow — CC BY-NC-SA 4.0 · Midway Island, United States Minor Outlying Islands, United States · xeno-canto

Herkenning

Met zijn lange, hoekige vleugels is dit de grootste van alle stormvogeltjes. Het verenkleed is overwegend donkerbruin, met een lichtere, grijzige stuit en een bleekgrijze band over de bovenvleugel. De vlucht is krachtiger en met bredere vleugelslagen dan bij de veel kleinere stormvogeltjes van de Amerikaanse westkust, meer glijdend tussen de slagen door. Mannetje en vrouwtje zijn gelijk van kleur.

Verwarrings­soorten

Het bruikbaarste kenmerk is de grootte: geen ander stormvogeltje in de Grote Oceaan is zo fors, en de bleke vleugelband en lichte stuit zijn bij kleinere soorten veel minder uitgesproken of afwezig. Met Bulwers stormvogel, die in dezelfde wateren voorkomt en eveneens overwegend donker is, is verwarring mogelijk, maar die heeft een langere, wigvormige staart en een stijvere, meer zwevende vlucht met hoge bochten, in plaats van het fladderende, directe vliegbeeld van een stormvogeltje.

Leefgebied

Hij brengt het grootste deel van het jaar door boven open, tropisch en subtropisch water van de noordelijke Grote Oceaan, waar hij inktvis en kleine vis vangt. Voor het broeden gebruikt hij korte holen onder struikvegetatie of rotsspleten op lage, onbewoonde eilanden en atollen. Op de belangrijkste kolonies is de bodem zanderig tot rotsig, met weinig hoge begroeiing.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens de USNVC — de vegetatie-indeling van de Verenigde Staten en Canada — en CMECS voor zee en kust.

Verspreiding en trek

Hij broedt op Nihoa en op de meeste atollen van de Noordwestelijke Hawaïaanse Eilanden, en op enkele eilanden ten zuiden van Japan; op Midway-atol, waar de soort ooit broedde, keren sinds de verwijdering van ingevoerde ratten in 1996 vogels terug zonder dat het broeden er al is hervat. In de bewoonde Hawaïaanse eilanden zelf broedt hij niet. Buiten het broedseizoen verspreidt hij zich over grote delen van de tropische en noordelijke Grote Oceaan.

HawaïNiihauKauaiOahuLanaiMolokaiKahoolaweMauiHawaii
  • Broedvogel (zomer)
Kaartje van de archipel zelf: op de kaart van Noord-Amerika zou deze vogel een stipje linksonder zijn, en juist bij eilandsoorten gaat het om de vraag op wélke eilanden hij zit. De eilanden waar hij ontbreekt staan er grijs bij. Per eiland gemeten aan de waarnemingen van GBIF: het aantal waarnemingen van de soort gedeeld door alle vogelwaarnemingen daar, per seizoen, net als op de gewone kaart. Op Niihau en Kahoolawe wordt zo weinig gekeken dat de meting daar zwijgt en de standaardwerken het zeggen. Eilandcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Waar en wanneer kijken

De Noordwestelijke Hawaïaanse Eilanden zijn vrijwel niet voor bezoekers toegankelijk; kijk daarom uit naar deze soort op pelagische boottochten vanuit de Hawaïaanse eilanden zelf, vooral in de wintermaanden rond het broedseizoen, en let op het grote formaat en de bleke vleugelband.

Staat van instandhouding

De IUCN beoordeelt de wereldpopulatie van Tristrams stormvogeltje als niet bedreigd (LC). Ingevoerde ratten en katten hebben in het verleden hele kolonies doen verdwijnen, zoals op Midway; op de eilanden waar deze roofdieren zijn uitgeroeid, herstelt de soort zich langzaam. Verwilderde planten die de bodem onder de struiken dichtgroeien vormen een resterend probleem, omdat ze holen ontoegankelijk maken.

Wetenschappelijke naam

Hydrobates tristrami | (Salvin, 1896)

Salvin beschreef de soort in 1896 als Oceanodroma tristrami, in een geslacht dat later is samengevoegd met Hydrobates, vandaar de haakjes om auteur en jaartal. De soortnaam eert Henry Baker Tristram, een Engelse geestelijke en natuuronderzoeker uit de negentiende eeuw. De typelocatie is de baai van Sendai in Japan.