Alle soorten › Stormvogelachtigen › Noordelijke stormvogeltjes › Townsends stormvogeltje
Townsends stormvogeltje | Hydrobates socorroensis
Townsend's Storm-Petrel | Paíño de Isla Socorro
Het townsends stormvogeltje is een van de kleinste buisneuzen die de kust van Noord-Amerika bereiken: een roetzwart vogeltje, nauwelijks groter dan een zwaluw, dat zijn hele leven op open zee doorbrengt. Hij broedt uitsluitend op een handvol rotseilandjes bij Guadalupe, voor de westkust van Mexico, en bereikt de Verenigde Staten alleen als zeldzame zomer- en najaarsgast ver voor de kust van Californië. Door zijn kleine broedgebied staat hij als bedreigd te boek.
Geluid
Zoals bij de meeste stormvogeltjes is dit een vogel die op zee vrijwel nooit geluid maakt; wat er te horen is, klinkt op de broedplaats, 's nachts, uit de holen waarin de paren broeden. Daar brengen beide ouders een aanhoudend, ratelend gekir voort, zoals bij verwante stormvogeltjes, waarmee ze hun partner en hun hol in het donker terugvinden. Overdag, en boven zee, blijft het doodstil: waarnemers op boottochten voor de kust van Californië zien de vogel wel, maar horen hem vrijwel nooit. Van geluid binnen het bereik van deze gids, ver van de broedeilanden, is dan ook niets bekend.
Voor deze soort is nog geen vrij gelicentieerde opname gevonden; hieronder staat wel waar je op moet letten.
Herkenning
Een klein, compact stormvogeltje: roetzwart op kop, borst en rug, met een lichte, vaak onduidelijke band over de dekveren van de vleugel. De stuit is bij de meeste vogels wit, waarbij het wit doorloopt op de zijkanten van de onderstaartdekveren, maar een deel van de populatie heeft een geheel donkere stuit — een variatie die de soort lastig maakt. De staart is duidelijk gevorkt, korter en met rondere vleugelpunten dan bij het verwante leach's stormvogeltje. Mannetje, vrouwtje en juveniele vogel verschillen niet zichtbaar van elkaar. In de vlucht fladdert hij laag en onregelmatig boven het wateroppervlak, met korte glijfases tussen de vleugelslagen door.
Verwarringssoorten
Het grootste verwarringsrisico is met het leach's stormvogeltje (Hydrobates leucorhous), dat groter is, langere vleugels heeft en een dieper gevorkte staart, met een witte stuit die door een dunne donkere lijn in tweeën wordt gedeeld. Het ainley's stormvogeltje (Hydrobates cheimomnestes) broedt op dezelfde eilandjes bij Guadalupe maar dan in de winter, en lijkt sterk op het townsends stormvogeltje; het verschil zit in een minder diep ingesneden staart en een doffere stuit, en de soort is voor de kust van de Verenigde Staten nog niet met zekerheid vastgesteld. Het zwart stormvogeltje (Hydrobates melania) is duidelijk groter, geheel donker zonder witte stuit, met een diep gevorkte staart en een trage, zwevende vlucht. Vooral de donkerstuitvariant van het townsends stormvogeltje wordt op boottochten vaak niet verder op naam gebracht.
Leefgebied
Het townsends stormvogeltje leeft vrijwel uitsluitend op open, koel zeewater, meestal in gebieden met opwelling waar voedsel dichter bij het oppervlak komt. Aan land is hij alleen te vinden op zijn broedeilandjes, waar hij zich in rotsspleten en zelfgegraven holen tussen het puin verschuilt. Voor de kust van Californië wordt hij vrijwel nooit dicht onder de kust gezien; hij vermijdt ondiep water en blijft ver buiten de branding. Op het vasteland komt hij nooit voor.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens de USNVC — de vegetatie-indeling van de Verenigde Staten en Canada — en CMECS voor zee en kust.
Verspreiding en trek
Broeden doet deze soort uitsluitend op een klein aantal rotseilandjes aan de zuidkant van Guadalupe-eiland, voor de westkust van Baja California in Mexico. Na het broedseizoen verspreidt hij zich over de oostelijke Grote Oceaan, van ongeveer de breedte van Californië tot ongeveer 10 graden noorderbreedte, ter hoogte van Midden-Amerika. Binnen de Verenigde Staten wordt hij vrijwel alleen in de zomer en herfst, van juni tot begin november, in kleine aantallen ver voor de kust van zuidelijk Californië waargenomen. Tot 2016 werd hij samen met het leach's en het ainley's stormvogeltje als één soort beschouwd; sindsdien is hij als eigen soort erkend.
- Broedvogel (zomer)
- Winter
- Doortrek
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Waar en wanneer kijken
Dit stormvogeltje is alleen te zien op een boottocht ver de oceaan op, meestal pas op enkele tientallen kilometers uit de kust van zuidelijk Californië; zoek van juli tot en met oktober, wanneer hij het talrijkst is. Let op de vleugelvorm en de staart eerder dan op de kleur van de stuit, want die is te variabel om er alleen op te varen.
Staat van instandhouding
De hele wereldpopulatie broedt op enkele rotsen bij één eiland, wat de soort uiterst kwetsbaar maakt voor een enkele ramp, een ziekte-uitbraak of een nieuw geïntroduceerd roofdier. Historisch hebben verwilderde katten op Guadalupe-eiland zelf al één verwante stormvogelsoort doen uitsterven; sinds de katten daar zijn verwijderd, is de situatie voor de nog bestaande zeevogels van het eiland verbeterd, al blijft dit stormvogeltje door zijn kleine broedgebied als bedreigd geboekstaafd. Betrouwbare aantallen zijn niet bekend.
Wetenschappelijke naam
Hydrobates socorroensis | (Townsend, 1890)
Charles Haskins Townsend beschreef de soort in 1890 als Oceanodroma socorroensis, genoemd naar Socorro-eiland — hoewel hij daar niet broedt en het typemateriaal er waarschijnlijk alleen is verzameld; omdat de soort sindsdien in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het huidige geslacht Hydrobates werd al in 1822 ingevoerd door Boie, uit het Grieks voor 'waterloper', naar de manier waarop stormvogeltjes al fladderend met de pootjes over het wateroppervlak lijken te lopen tijdens het foerageren. De typelocatie is Socorro-eiland, in de Revillagigedo-archipel. Genetisch en qua verenkleed vormt de soort met het leach's en ainley's stormvogeltje een groep die tot 2016 als één soort gold.