Alle soorten › Zangvogels › Zwaluwen › Oostelijke roodstuitzwaluw
Oostelijke roodstuitzwaluw | Cecropis daurica
Eastern red-rumped swallow | Golondrina dáurica oriental
De Aziatische tegenhanger van de roodstuitzwaluw, van Zuid-Siberië en Mongolië tot in China en Japan. Sinds 2024 wordt hij als aparte soort behandeld, en daarmee werd een vogel die hier eeuwenlang als ondersoort door het net glipte ineens een van de zeldzaamste dwaalgasten van Noordwest-Europa: Groot-Brittannië heeft er twee, allebei in het late voorjaar.
Geluid
Als die van de roodstuitzwaluw, maar in de praktijk zelden bruikbaar bij een dwaalgast. De contactroep is een kort, mussenachtig tswi-wit, wat harder en meer tweelettergrepig dan het nasale roepje van de roodstuitzwaluw; daarnaast een droog tsjrr in de vlucht. De zang is een kort, mompelend kwetteren, gebracht vanaf een draad of vanuit de nestkoker.
Voor deze soort is nog geen vrij gelicentieerde opname beschikbaar.
Herkenning
Een grote, forse roodstuitzwaluw met lange vleugels en lange staartpennen. Bouwplan en kleurpatroon zijn die van de roodstuitzwaluw: glanzend blauwzwarte bovendelen, een roestige nekband, een roestige stuit en gitzwarte onderstaartdekveren, zonder wit in de staart. Het verschil zit in de tekening van de onderdelen. Waar de roodstuitzwaluw fijne, dunne streepjes op een egaal okerkleurige ondergrond heeft, is deze vogel zwaar en breed gestreept, van de keel tot op de flanken, zodat de onderkant op afstand grauw en gestreept oogt in plaats van warm en effen. De roestige stuit is breder maar bleker en vaak zelf ook fijn gestreept, en de nekband is doorgaans breder en vollediger. Alles is een kwestie van gradatie: een vogel buiten het areaal is alleen op goede foto's van buik, stuit en staart hard te maken.
Verwarringssoorten
De roodstuitzwaluw is de enige soort die er werkelijk toe doet — zie ook zijn eigen soortpagina, waar hetzelfde verschil vanaf de andere kant staat beschreven. Die is kleiner en korter gevleugeld, met een warm okerkleurige onderkant waarop de streping fijn en dun blijft, en met een smallere maar diepere, meer verzadigde stuit. Buiten dat paar zijn de valkuilen dezelfde als bij de roodstuitzwaluw: de boerenzwaluw heeft een blauwe borstband en witte staartvlekken en mist stuit en nekband, de huiszwaluw is wit van onderen met een witte stuit, en de rotszwaluw is egaal bruingrijs met een vierkante staart. Buiten het broedgebied geldt: leg de onderdelen en de stuit op de foto vast, want zonder beeld is de melding niet te beoordelen.
Leefgebied
In het broedgebied een vogel van open, heuvelachtig en bergachtig land met rotswanden, kloven en steile beekdalen, en van dorpen en gehuchten met bruggen, tempels, veranda's en schuren waaronder het flesvormige modernest past. Hij jaagt boven akkers, rijstvelden, droge graslanden en langs beken, doorgaans lager dan de gierzwaluwen waarmee hij de lucht deelt. In het overwinteringsgebied van Zuid- en Zuidoost-Azië zit hij vooral boven open cultuurland en moerassen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens EUNIS — de Europese standaard voor leefgebieden.
Verspreiding en trek
Broedt van Zuid-Siberië, de Altai en Mongolië tot in Noord- en Midden-China, Korea en Japan, en overwintert in India, Zuidoost-Azië en tot in Noord-Australië. Dat ligt volledig buiten het kaartgebied, en Europese gevallen zijn dan ook uitzonderlijk. Groot-Brittannië telt er twee: een adulte vogel op Sanday in Orkney op 9 juni 2011, die daarna op Skye opdook op 17 en 29 juni, en een vogel op zee ten oosten van Caithness op 26 mei 2018. Nederland en Spanje hebben geen aanvaard geval. Omdat de splitsing pas van 2024 is, zitten er vrijwel zeker meer gevallen verborgen in oude, als roodstuitzwaluw genoteerde waarnemingen.
Waar en wanneer kijken
Dit is geen soort die je opzoekt, maar een die je herkent. Beide Britse gevallen vielen in de late voorjaarsperiode waarin ook de gewone roodstuitzwaluw doorschiet, eind mei en juni, en allebei op de noordelijke eilanden en de noordoostkust. Zie je in die weken een roodstuitzwaluw, fotografeer hem dan van onderen en van achteren: zware, brede streping tot op de flanken en een brede, bleke, zelf gestreepte stuit zijn de dingen waarop de commissie let. Zonder beeld is er niets te beoordelen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. De Rode Lijst beoordeelt de roodstuitzwaluw nog in ruime zin, onder de naam Cecropis daurica, en die beoordeling luidt niet bedreigd; het is dus die brede beoordeling die hier staat, niet een aparte voor de oostelijke vogel. In Azië is de soort algemeen en breidt hij zich plaatselijk uit doordat bruggen, viaducten en betonnen gebouwen nestplaatsen opleveren waar rotswanden ontbreken. Voor de Europese lijst is de soort vooral een determinatiekwestie: hoeveel gevallen er zijn, hangt af van hoe goed waarnemers een roodstuitzwaluw in het late voorjaar op de foto zetten.