Steenloper

Geluid

Een hard, ratelend en staccato tuk-a-tuk-tuk, laag van toon en meestal in korte salvo's afgevuurd bij het opvliegen. Bij onraad klinkt een scherp, metaalachtig tjek. Het hele winterhalfjaar te horen, en juist omdat de vogels zo laag over de dijk scheren is de roep vaak eerder waarneembaar dan de vogel.

Herkenning

Kort en gedrongen, met een korte, spits toelopende zwarte snavel en oranje poten. In broedkleed een harlekijnpatroon van roestbruin, zwart en wit op de bovendelen en een zwart-wit getekende kop met een brede zwarte borstband. In winterkleed vervangt donker olijfbruin het roest en blijft de borstband dof en diffuus. In vlucht is hij niet te missen: witte vleugelstreep, witte rugstreep, witte schoudervlekken en een witte stuit met zwarte staartband.

Verwarrings­soorten

De paarse strandloper deelt de rotsen, het donkere winterkleed en de gelige poten, maar is langer en dunner gesnaveld met een oranje snavelbasis en oogt egaal leigrijs, zonder de scherp afgezette witte keel en de donkere borstband. In vlucht beslist het patroon meteen: de paarse strandloper toont slechts een smalle vleugelstreep, de steenloper een bont wit rug-, schouder- en stuitpatroon.

Leefgebied

Rotskusten, strandhoofden, pieren, havenkades, mosselbanken en met wier bedekte vloedlijnen. Hij wroet met de wigvormige snavel onder stenen, schelpen en aangespoeld zeewier en werkt daarbij systematisch een strook af. In Nederland zijn basaltdijken, sluizen en havenhoofden zijn favoriete terrein; zandstranden bezoekt hij alleen waar aanspoelsel ligt.

Verspreiding en trek

Broedt op de arctische toendra en rotskusten van Groenland, Spitsbergen, Scandinavië en Siberië, en dus niet in Nederland. Overwintert langs vrijwel alle rotsige kusten van Europa en Afrika. In Nederland is hij een trouwe wintergast van de Waddendijken, de Deltawerken en de havens; in Iberië zit hij op de Cantabrische rotskust en langs de Galicische ría's.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Loop in oktober of januari een basaltdijk of havenhoofd af, het liefst rond laagwater als de stenen droogvallen. De vogels zijn opvallend weinig schuw en laten je vaak tot dichtbij komen. Zoek naar beweging: een steenloper verraadt zich door het omkeren van schelpen en wier, niet door zijn silhouet, dat volledig opgaat in de stenen.

Staat van instandhouding

De wereldpopulatie neemt af en de soort staat inmiddels als gevoelig te boek. In het broedgebied verandert de toendra snel, terwijl langs de trekroute foerageergebied verdwijnt door kustverdediging, verstoring en schelpdiervisserij. In Nederland lijkt de winterpopulatie redelijk stabiel, mede doordat harde dijken en havenhoofden hem juist geschikte plekken bieden.