Woestijnoehoe | Bubo ascalaphus

Geluid

Een korte, diepe, licht dalende boeh, één lettergreep, telkens ongeveer om de acht seconden herhaald. Hij klinkt hoger en afgebeten in vergelijking met de gerekte tweelettergrepige roep van de oehoe, en mist diens nadruk op de eerste lettergreep. Het vrouwtje roept dezelfde toon maar hoger. In de baltstijd voegt het paar er een drielettergrepige variant aan toe waarin de toonhoogte per lettergreep verspringt. In de stilte van een woestijnnacht draagt de roep opvallend ver langs de wanden van een wadi; roepen gebeurt vooral in de eerste uren na zonsondergang, van december tot maart.

Herkenning

Een middelgrote oehoe van vijfenveertig tot vijftig centimeter, ruim een kop kleiner dan de Europese oehoe en met minder dan de helft van diens gewicht; het vrouwtje is duidelijk zwaarder dan het mannetje. Het kleed is licht okerzand tot roomwit, met zwarte druppelvormige strepen op de bovenborst en fijne roodbruine kriebeltjes op buik en flanken, zodat de vogel op een rotsrichel bijna oplost. De gezichtssluier is egaal roomkleurig met een dun randje zwarte stipjes, de ogen zijn oranje, de snavel donker. De oorpluimen zijn kort en spits en worden vaak platgelegd, zodat het silhouet rond blijft. Poten en tenen zijn volledig zandkleurig bevederd. In het Atlasgebied zijn de vogels groter en warmer getint, in de Sahara kleiner en bleker. In vlucht breed en rond, met een lichte, bijna spookachtige onderkant.

Verwarrings­soorten

De oehoe is de enige verwarring en de twee raken elkaar alleen in de Levant; in Marokko, Algerije en Tunesië is er geen oehoe, dus daar is elke oehoe deze soort. Waar ze elkaar wel treffen zijn de verschillen groot: de oehoe is een derde langer en tot twee keer zo zwaar, warm donker okerbruin met zware zwarte kladden, en heeft lange oorpluimen die schuin naar buiten staan. De woestijnoehoe is licht zandkleurig met een opvallend bleek, bijna egaal gezicht, korte en vaak platgelegde oorpluimen en een veel lichter, opener silhouet. De stem beslist het onmiddellijk: één korte, dalende stoot in plaats van een tweelettergrepige roep. Ook het gedrag helpt: de woestijnoehoe zit vaak al ruim voor het donker open en bloot op een rots in de laatste zon, iets wat de oehoe zelden doet.

Leefgebied

Rotswoestijn en steenwoestijn: wadi's met steile wanden, jebels en tafelbergen, kloven, puinhellingen en verweerde rotskoppen, met daarnaast kale grindvlakten om over te jagen. Broedt zonder nest op een richel of in een spleet van de rotswand, ook wel in een verlaten gebouw, een ksar of een oude put. Foerageert over stenige vlakten, de randen van oases en dadeltuinen en de omgeving van dorpen, waar ratten, springmuizen, egels, hagedissen, grote kevers en tot duiven en steenpatrijzen op het menu staan.

Verspreiding en trek

Van Marokko, de Westelijke Sahara, Algerije en Tunesië oostwaarts door Libië en Egypte, en van de Sinaï door Israël en Jordanië verder het Arabisch Schiereiland op. Binnen het kaartgebied is dit de uil van de Maghreb en van de woestijnen van de Levant; hij komt niet in Europa voor. In Marokko is hij het makkelijkst in de zuidelijke rand van de Hoge Atlas en in de wadi's rond Boumalne Dadès, Todra en Merzouga. In Israël en Jordanië zit hij in de Negev, de Aravavallei en Wadi Rum. Standvogel, met vaste rotswanden die jaren achtereen bezet blijven.

• Jaarrond
• Winter
• Doortrek
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Zoek in februari of maart een wadi of een steile rotswand op, ga ruim voor zonsondergang op afstand zitten met de wand in het licht, en scan de richels met een telescoop: door de bleke onderkant licht een zittende vogel in de laagstaande zon vaak op als een lichtvlek. Blijf daarna zitten en luister nog een uur na het donker. Ga niet naar de wand toe en klim er niet in; een broedende woestijnoehoe geeft de richel op als er iemand boven of onder langs komt.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd en over een enorm woestijnareaal verspreid, maar overal in lage dichtheid en daardoor moeilijk te tellen. Aan de randen van dat areaal komen de klappen: elektrocutie op middenspanningsmasten langs nieuwe woestijnwegen, aanrijdingen op diezelfde wegen, en vergiftiging via rattengif rond dorpen en boomgaarden. Daarbij komt directe vervolging — in Noord-Afrika worden uilen, en deze soort in het bijzonder, nog altijd op markten verhandeld voor traditionele magie. Windparken en de sterke groei van het toerisme in kloven en wadi's zetten lokaal ook broedwanden onder druk.