Vorstmans gids
van de
Europese
zoogdieren
Een gids voor het veld: kenmerken, gelijkende soorten, sporen en de beste momenten om te kijken — ingedeeld naar orde, familie en geslacht.
Opzet en verantwoording
Zoogdieren zie je zelden en hoor je bijna nooit; wat je vindt is het spoor. Daarom staat bij elke soort in deze gids niet een geluidsfragment maar een sporenblok: de pootafdruk, de keutels en de vraat-, graaf- of nestsporen die het dier achterlaat. Elke soortbeschrijving koppelt dat spoor aan de veldkenmerken, aan de soorten waarmee verwarring in de praktijk optreedt, en aan de omstandigheden waaronder de waarneming te verwachten is: activiteit, dagdeel, leefgebied en verspreiding.
De soorten staan in de volgorde van de stamboom: per clade, orde, familie en geslacht. Zo zie je meteen waarom een haas niet bij de knaagdieren hoort, een egel niet bij de spitsmuizen en een vleermuis dichter bij de roofdieren staat dan bij de muizen.
De stamboom van Europa's zoogdieren
14 clades, 11 ordes, 46 families, 336 soorten
De boom gaat laag voor laag omlaag: van de hoofdtakken van de zoogdierstamboom via steeds kleinere clades naar de ordes, families en soorten. Elke clade heeft een naam — sommige zijn vertrouwd, andere pas kort geleden benoemd. Waar de genetische steun zwak is, staat dat erbij.
-
Zoogdieren Mammalia
336 soorten
-
Buideldieren Marsupialia
Zoogdieren die een piepklein jong baren dat verder opgroeit aan de tepel, meestal in een buidel. In Europa niet inheems: de enige soort in deze gids is uitgezet en heeft standgehouden. 1 soort
-
Placentadieren Placentalia
Zoogdieren waarvan het jong in de baarmoeder wordt gevoed door een placenta en ver ontwikkeld ter wereld komt. Alle Europese zoogdieren horen hier. 335 soorten
-
De zuidelijke tak Atlantogenata
De tak die achterbleef toen Afrika en Zuid-Amerika van de noordelijke continenten losraakten. In Europa alleen aan de zuidrand vertegenwoordigd. 2 soorten
-
Afrikaanse zoogdieren Afrotheria
2 soorten
-
-
De noordelijke tak Boreoeutheria
Vrijwel de hele Europese zoogdierfauna komt uit deze ene tak. 333 soorten
-
Primaten en knaagdieren Euarchontoglires
145 soorten
-
Primaten en verwanten Euarchonta
1 soort
-
Knaagdieren en haasachtigen Glires
Twee ordes met wortelloos doorgroeiende snijtanden en een tandeloze ruimte daarachter; samen bijna de helft van alle Europese zoogdiersoorten. 144 soorten
-
Haasachtigen
Lagomorpha
10 soorten
-
Knaagdieren
Rodentia
134 soorten
Kamvingers Ctenodactylidae 1Stekelvarkens Hystricidae 2Slaapmuizen Gliridae 6Eekhoorns en marmotten Sciuridae 21Bevers Castoridae 2Springmuizen Dipodidae 4Berkenmuizen Sminthidae 6Woelmuizen en hamsters Cricetidae 40Muizen en ratten Muridae 34Blindmuizen Spalacidae 16Stekelratten en beverratten Echimyidae 1Cavia's en mara's Caviidae 1
-
-
-
Insecteneters, vleermuizen, roofdieren en hoefdieren Laurasiatheria
188 soorten
-
Insecteneters
Eulipotyphla
41 soorten
-
Vleermuizen, roofdieren en hoefdieren Scrotifera
147 soorten
-
Vleermuizen
Chiroptera
57 soorten
-
Roofdieren en hoefdieren Fereuungulata
Een tak die de genetica bij elkaar bracht en die je aan het uiterlijk niet ziet: de wolf staat dichter bij het hert dan bij de egel. 90 soorten
-
Roofdieren Ferae
46 soorten
-
Echte hoefdieren Euungulata
44 soorten
-
-
-
-
-
-
Bron van de indeling: Indeling en volgorde van ordes, families, geslachten en soorten volgen de Mammal Diversity Database v2.5 (ASM, 28 juli 2026); de clades erboven volgen de gangbare stamboom van de placentadieren. Mammal Diversity Database v2.5 (ASM) · Foley et al. 2023, Science 380, eabl8189 (Zoonomia)
Over deze site
Zoogdieren van Europa is een educatieve site over de zoogdieren van het Europese continent, gemaakt voor mensen die verder willen dan de eerste determinatie. De site is bewust licht gebouwd: statische HTML, geen trackers, geen cookies.
Op je telefoon
Deze site is ook te gebruiken als app: met een eigen icoon op je beginscherm, en zonder de adresbalk van de browser eromheen. Er komt niets bij uit een appstore — het is dezelfde site, alleen anders geopend, zonder installatie en zonder account.
Op iPhone en iPad (Safari)
- Open deze site in Safari.
- Tik op het deelicoon onderin — het vierkantje met het pijltje omhoog.
- Scroll naar “Zet op beginscherm” en tik erop.
- Pas de naam eventueel aan en tik rechtsboven op “Voeg toe”.
Op Android (Chrome)
- Chrome toont onderin meestal vanzelf een balk “App installeren” — tik daarop.
- Staat die balk er niet, tik dan op het menu met de drie puntjes rechtsboven.
- Kies “App installeren” of “Toevoegen aan startscherm” en bevestig met “Installeren”.
Samsung Internet noemt dit net iets anders: “Pagina toevoegen aan”, dan “Startscherm”.
De taal die je dan krijgt is de taal waarin je de site aan het lezen was toen je hem toevoegde — wil je een andere taal, open de site opnieuw in die taal en voeg hem dan pas toe.
Verder verandert er niets: dezelfde bladzijden, dezelfde inhoud, gewoon via internet, alleen zonder de balk van de browser eromheen.
Weer verwijderen
- iPhone/iPad: hou het icoon ingedrukt, kies “Verwijder app” en dan “Verwijder van beginscherm”.
- Android: hou het icoon ingedrukt en sleep het naar “Verwijderen”, of kies “De-installeren”.