Dwerggans

Geluid

Hoger en schriller dan de kolgans, snel en piepend: kjoe-jak of een tweelettergrepig djiep-djiep met een squeaky ondertoon. In gemengde ganzentroepen valt de toonhoogte op zodra je erop let. Vooral te horen bij het opvliegen en tijdens de vlucht, van november tot maart.

Herkenning

Klein en compact, met een steile, ronde kop en een opvallend korte, felroze snavel. De witte bles loopt tot voorbij het oog omhoog op het voorhoofd, duidelijk verder dan bij kolgans. De gele oogring is op korte afstand doorslaggevend. De vleugelpunten steken bij de zittende vogel duidelijk voorbij de staart, wat een spits achtereind geeft.

Verwarrings­soorten

Kolgans is de enige serieuze verwarring. Die is groter en langsnaveliger, mist de gele oogring, heeft een bles die bij het oog stopt en vleugelpunten die de staart net halen. De dwerggans graast bovendien opvallend snel en druk. Let bij verdachte vogels op ringen en op te grote, afwijkende proporties.

Leefgebied

Overwintert op kort, intensief begraasd grasland, kwelders en meeroevers, meestal aan de rand van grote gemengde ganzentroepen. Foerageert lopend en snel grazend op grassen en kruiden. Broedt in de arctische en subarctische bergtoendra van Fennoscandinavië en Rusland, bij beken en op vochtige hellingen met dwergberk.

Verspreiding en trek

De wilde populatie broedt in Noord-Rusland en in een klein restant in Noorwegen en Zweden; de Fennoscandische vogels overwinteren in Nederland, Duitsland, Hongarije en Griekenland. In Nederland zijn vogels uit het Zweedse herintroductieproject vaste wintergasten in Friesland en het Deltagebied. In Spanje is de soort een zeer zeldzame dwaalgast.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

December tot februari. Zoek op de Friese kwelders langs de Waddenkust, in de Oostvaardersplassen en in het Deltagebied. Scan kolgansgroepen met de telescoop systematisch op de kleinste vogel met de kortste snavel en wacht tot ze de kop optilt, zodat je de gele oogring en de hoge bles kunt bevestigen.

Staat van instandhouding

Wereldwijd sterk afgenomen en als kwetsbaar aangemerkt. De belangrijkste oorzaken zijn jacht en verstoring langs de trekroutes in Oost-Europa en Centraal-Azië, samen met habitatverlies in de overwinteringsgebieden. De Fennoscandische populatie hangt aan een zijden draad en wordt met nestbescherming en herintroductie ondersteund, met wisselend resultaat.