Zwarte zwaan

Geluid

Veel muzikaler dan het gesis van de knobbelzwaan: een hoog, klaaglijk en trompetterend kwie-hoe of kor-ie, dat het paar in duet herhaalt. Daarnaast een zacht, hoog fluitje bij contact en hard gesis bij het nest. Het hele jaar te horen, het meest bij territoriale ontmoetingen in het voorjaar.

Herkenning

Onmiskenbaar: geheel roetzwart met sneeuwwitte handpennen die pas in vlucht of bij het strekken zichtbaar worden, en een felrode snavel met een witte dwarsband voor de punt. De hals is opvallend lang en gekruld, langer dan bij enige andere zwaan. Jonge vogels zijn dofgrijsbruin met een matte grauwe snavel.

Verwarrings­soorten

Geen enkele inheemse zwaan is zwart, dus verwarring is vrijwel uitgesloten; alleen op grote afstand en in tegenlicht kan een vuile knobbelzwaan of een donkere gans kortstondig doen twijfelen. Let dan op de rode snavel en de extreem lange hals. Hybriden met de knobbelzwaan komen voor en zijn vaal grijsbruin.

Leefgebied

Ondiepe zoete en licht brakke wateren met veel waterplanten: recreatieplassen, stadsvijvers, kanalen, kleiputten en poldersloten. Graast ook op aangrenzend gras. Broedt op eilandjes en oevers in een grote rietnesthoop, vaak al in de winter of het vroege voorjaar, buiten het ritme van de inheemse zwanen.

Verspreiding en trek

Van oorsprong Australisch: broedvogel in Zuidwest- en Zuidoost-Australië en Tasmanië, ingevoerd in Nieuw-Zeeland. In Europa gaat het uitsluitend om ingevoerde en verwilderde vogels, met kleine populaties in Nederland, Engeland en Duitsland. In Spanje beperkt tot parkvogels en incidentele broedgevallen; nergens werkelijk ingeburgerd.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Het hele jaar mogelijk, maar het makkelijkst in maart en april wanneer paren luidruchtig baltsen en jongen leiden. Zoek op recreatieplassen en stadsvijvers in het westen van het land, bijvoorbeeld rond Rotterdam en in Flevoland, en kom in de ochtend als de vogels langs de oever grazen.

Staat van instandhouding

In Australië algemeen en niet bedreigd. De Europese populatie blijft klein en groeit langzaam; strenge winters drukken de aantallen en lokaal worden vogels weggevangen. Er is zorg over concurrentie met de knobbelzwaan en over hybridisatie, maar werkelijke ecologische schade is in Nederland tot dusver niet aangetoond.