Kolgans

Geluid

Hoge, snel gekakelde tweelettergrepige roep, kjo-lyok of kow-lyow, muzikaler en schriller dan het schorre gegak van de grauwe gans. Duizenden vogels samen leveren een golvend, lachend geluid op. Het meest hoorbaar bij het opvliegen in de ochtendschemer en tijdens trek in oktober en februari.

Herkenning

Middelgrote grijsbruine gans met een korte, roze snavel, oranje poten en een witte bles rond de snavelbasis. De buik draagt onregelmatige zwarte dwarsbanden, bij elke vogel anders van patroon. Jonge vogels missen in het najaar zowel de bles als de buikbanden en zijn dan het lastigst; ze krijgen die tekening geleidelijk in de loop van de winter.

Verwarrings­soorten

Dwerggans is kleiner, kortsnaveliger, heeft een gele oogring en een bles die tot achter het oog doorloopt, met vleugelpunten die de staart overschrijden. Rietgans mist de bles, heeft een donkere kop en een zwart-oranje snavel. Grauwe gans is bleker en zwaarder, met een geheel roze of oranje snavel en lichtgrijze voorvleugels.

Leefgebied

Overwintert op grasland, wintergraan, oogstresten van maïs en suikerbieten en op ondergelopen uiterwaarden. Slaapt op ondiep open water, plassen, kreken en zandplaten. Broedt op de arctische toendra van Noord-Rusland en Siberië, in vochtige zeggenvegetatie langs rivieren en meren.

Verspreiding en trek

De Europese populatie broedt in arctisch Rusland en overwintert vrijwel geheel in Nederland, Duitsland en Polen; Nederland is het belangrijkste overwinteringsgebied ter wereld. In Spanje is de soort een zeldzame gast, met enkele vogels in noordelijke wetlands en soms in de Ebrodelta tijdens strenge winters.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Rijd in december of januari langs uiterwaarden en polders in het rivierengebied en zoek bij zonsopgang, wanneer de troepen van de slaapplaats naar de graslanden vliegen. Loop dan groepen door op afwijkend kleine vogels met gele oogring: dwerggans zit vaak tussen de kolganzen.

Staat van instandhouding

De aantallen namen decennialang sterk toe dankzij bescherming en voedselrijke landbouwgronden, maar het broedsucces schommelt sterk met het arctische weer en lemmingcycli. Recent stagneert de trend en verschuift de winterverspreiding oostwaarts. Conflicten met de landbouw en jachtdruk in Oost-Europa bepalen nu het beheer.