Krooneend

Geluid

Zwijgzaam vergeleken met grondeleenden. Het mannetje geeft in de balts een raspend, niesachtig bèts of tsjèp, het vrouwtje een lage, rollende kèrr-kèrr. Vooral in maart en april te horen, wanneer meerdere mannetjes een vrouwtje over open water achtervolgen.

Herkenning

Het mannetje heeft een roestoranje, opgezette bolkop, een felrode snavel, zwarte borst en onderdelen en witte flanken die in vlucht als een lange witte baan opvallen. Het vrouwtje is bruin met een donkere kalot en een opvallend lichte wang en keel, en een grijze snavel met roze punt. Beide tonen een witte vleugelstreep over de volle vleugellengte.

Verwarrings­soorten

Vrouwtjes lijken op vrouwtjes zwarte zee-eend en op tafeleend. De krooneend is groter en langer van lijf, met een scherp afgesneden bleke wang tegen de donkere kalot, zonder de gestreepte kop van de zwarte zee-eend. De lange witte vleugelstreep sluit tafeleend onmiddellijk uit.

Leefgebied

Grote, ondiepe zoete en brakke wateren met veel kranswieren en fonteinkruid: laagveenplassen, zandwinningen, lagunes, rijstvelden en deltameren. Broedt in dichte oevervegetatie en op rieteilandjes. Foerageert zowel duikend als grondelend en graast vaak drijvende waterplanten van het oppervlak.

Verspreiding en trek

Het zwaartepunt ligt in Zuid- en Oost-Europa en Centraal-Azië, met een bolwerk in Spanje: de Ebrodelta, de Albufera van Valencia, de lagunes van La Mancha en Doñana. Nederland ligt aan de noordwestrand van het areaal, met broedgevallen in het Deltagebied, de Randmeren en Zuid-Hollandse plassen.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Zoek in april en mei op grote heldere plassen zoals het Veerse Meer of de Nieuwkoopse Plassen, in de rustige uren vlak na zonsopkomst. Let op oranje bollen die tussen de tafeleenden uitsteken; de hoge, ronde kop van het mannetje valt al van ver op.

Staat van instandhouding

In Europa neemt de soort langzaam toe en breidt zij naar het noordwesten uit, ook in Nederland. In Spanje zijn loodhagel, verlies van waterplanten door troebelheid en het droogvallen van lagunes de belangrijkste zorgen. Ontsnapte parkvogels bemoeilijken lokaal de beoordeling van echt wilde broedgevallen.