Rotgans

Geluid

De vluchtroep is het handelsmerk: een rollend, grommend en licht nasaal rot-rot of rronk, dat uit een foeragerende groep als een onafgebroken, golvend gemompel over het wad draagt. Te horen van oktober tot mei, het luidst wanneer groepen opvliegen bij opkomend tij of bij het passeren van een slechtvalk.

Herkenning

Compacte, kortnekkige gans met een geheel zwarte kop, hals en borst, zonder wit op de kop op een klein, streepvormig halsvlekje na. Volwassen vogels hebben scherpe witte randen op de flanken en een opvallend wit achterlijf rond de zwarte staart. Eerstewinters missen het halsvlekje en tonen duidelijke witte toppen aan de vleugeldekveren.

Verwarrings­soorten

De brandgans is groter en heeft een wit gezicht; de rotgans is bijna geheel donker. Binnen de soort beslist de buik: de zwartbuikrotgans bernicla heeft een donkergrijze buik die nauwelijks van de zwarte borst afsteekt, terwijl de witbuikrotgans hrota een romige, scherp contrasterende buik toont.

Leefgebied

Strikt kustgebonden buiten de broedtijd: slikken met zeegras en darmwier, kwelders en aangrenzende zilte graslanden en binnendijkse polders. Bij laag water grazen ze op het wad, bij hoog water wijken ze uit naar kwelder en grasland. Broedt op de arctische toendra van Siberië, dicht bij de kust.

Verspreiding en trek

Zwartbuikrotganzen broeden op Taimyr en overwinteren van de Waddenzee tot Bretagne, met Nederland als kerngebied; witbuikvogels uit Spitsbergen en Groenland zitten in Denemarken, Ierland en Noordoost-Engeland. In Spanje is de rotgans een schaarse wintergast, vooral in de Baai van Cádiz en langs de Cantabrische kust.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• Trekrichting
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Rijd in april naar Texel, Terschelling of de Friese kwelders, wanneer de vogels opvetten voor de trek en de groepen het grootst zijn. Kom rond laagwater en scan de zeegrasvelden; op Schiermonnikoog en in de Dollard staan ze soms tot tegen de dijk. Zoek dan meteen de roodhalsgans tussen hen.

Staat van instandhouding

De populatie kende een spectaculair herstel na bescherming in de jaren zeventig, maar neemt sinds de eeuwwisseling weer af. Het broedsucces schommelt sterk met de lemmingcyclus op Taimyr; achteruitgang van zeegrasvelden, verstoring op de kwelders en verruiging van grasland spelen mee, en zeespiegelstijging bedreigt de wadplaten op termijn.