Eider

Geluid

Het mannetje geeft in de balts een verbaasd, bijna menselijk klinkend a-oe-hoe dat ver over water draagt en tot de mooiste geluiden van de Waddenzee behoort. Het vrouwtje kraakt laag, korr-korr-korr. Vooral van januari tot april te horen bij baltsende groepen langs de kust.

Herkenning

Het mannetje is van boven wit en van onderen zwart, met een groene nekvlek, een zwarte pet en een rozige zweem op de borst. Het vrouwtje is warm bruin met dichte zwarte dwarsstreping, waardoor zij tussen zeewier onzichtbaar wordt. Beide hebben het karakteristieke vlakke snavelprofiel; mannetjes doen er drie jaar over voor het volwassen kleed en zijn tussendoor bont gevlekt.

Verwarrings­soorten

Vrouwtjes en jonge vogels worden verward met de zeldzame koningseider en met jonge zwarte zee-eenden. Het lange, recht doorlopende profiel van voorhoofd en snavel is doorslaggevend; de koningseider heeft een korter profiel met een S-vormige begrenzing van de bevedering. De dichte dwarsstreping onderscheidt het vrouwtje van egaal bruine zee-eenden.

Leefgebied

Ondiepe kustwateren met harde bodems en schelpdierbanken: zeegaten, mosselbanken, havenhoofden, strekdammen en beschutte baaien. Broedt in kolonies in de duinvegetatie, onder kruipwilg of vlierstruweel op de eilanden. Duikt naar mosselen, kokkels en krabben en slikt die in hun geheel door.

Verspreiding en trek

Circumpolaire broedvogel van noordelijke kusten, in Europa van IJsland en Noorwegen tot de Waddenzee. Nederland heeft een van de zuidelijkste broedpopulaties, geconcentreerd op Vlieland, Terschelling en Texel. In Spanje uiterst zeldzaam; af en toe verschijnen enkele vogels langs de Cantabrische kust.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Ga van februari tot april naar een Waddendijk of de pier van IJmuiden en luister bij rustig weer naar het baltsroepen. Kom rond hoogwater, wanneer de vogels dicht onder de kust en langs de strekdammen foerageren en de mannetjes elkaar met opgeheven kop imponeren.

Staat van instandhouding

Wereldwijd als gevoelig geclassificeerd na afname in het Oostzeegebied. In Nederland kelderden de aantallen door schelpdiervisserij en voedseltekort, en het herstel gaat traag. Verdrinking in netten, olievervuiling, verstoring van kolonies, vossenpredatie op de vastelandskust en ziekten voegen daar druk aan toe.