Nijlgans

Geluid

Zeer luidruchtig. Het vrouwtje geeft een hese, rammelende trompetstoot, hè-hè-hè-hè, het mannetje een schor sissend hsjj met opgeblazen borst. Territoriumruzies leveren minutenlange scheldpartijen op, het hele jaar te horen maar het luidst van februari tot mei, ook in het donker en boven bewoning.

Herkenning

Langbenig en hoog op de poten, met een lichtbruine hals, een donkere vlek rond het oog en een ronde bruine vlek midden op de borst. In vlucht enorm opvallend door de grote witte voorvleugel met zwarte handpennen en een groene spiegel. Man en vrouw zijn gelijk getekend; jonge vogels missen de oog- en borstvlek en ogen doffer en grijzer.

Verwarrings­soorten

Casarca is compacter en egaal roestoranje, zonder oog- of borstvlek, met een zwarte snavel en bij het mannetje een smalle zwarte halsring. Beide tonen in vlucht dezelfde witte voorvleugel, dus beslis op de kop. Jonge nijlganzen lijken op jonge casarca's, maar de lange roze poten en het bleke gezicht geven de doorslag.

Leefgebied

Grasland en akkers bij open water: uiterwaarden, plassen, vaarten, golfbanen en stadsparken. Broedt in oude roofvogelnesten, holle bomen, op platte daken en in nestkasten, vaak honderden meters van het water. Buiten het broedseizoen in familiegroepjes of losse troepen op ruiplekken langs de grote rivieren.

Verspreiding en trek

Oorspronkelijk een soort van Afrika bezuiden de Sahara en van het Nijldal. De Europese populatie gaat terug op ontsnapte parkvogels: vanuit Nederland, met de eerste broedgevallen in de jaren zeventig, breidde ze uit naar Duitsland, België, Frankrijk en Groot-Brittannië. In Spanje bestaan kleine verwilderde populaties in Catalonië en Andalusië.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Het hele jaar makkelijk, maar maart is het leukst: dan zijn de territoriale gevechten op hun hevigst en lopen de eerste paartjes met kleine jongen. Zoek in de vroege ochtend langs uiterwaarden en stadsvijvers. Let bij ganzentellingen op de hoge, rechtopstaande houding, die de soort al op afstand tussen grauwe ganzen uitlicht.

Staat van instandhouding

In Noordwest-Europa neemt de soort nog altijd toe, al vlakt de groei in Nederland af. Ze staat op de Europese lijst van invasieve exoten, vooral vanwege agressie tegen andere watervogels en het bezetten van nestplaatsen van roofvogels. Beheer richt zich op eierbehandeling en afschot; in Afrika is de soort algemeen en niet bedreigd.