Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen
Eenden, ganzen en zwanen | Anatidae
Ducks, geese and swans | Patos, gansos y cisnes
De hals is lang en beweeglijk, en juist de lengte ervan bepaalt hoe de vogel bij zijn voedsel komt: grazend op het land, zevend aan het wateroppervlak, grondelend met de staart omhoog of duikend naar de bodem. De vleugels zijn klein ten opzichte van het gewicht, zodat het vliegen snel en met onafgebroken slag gaat en zweven niet voorkomt; opstijgen vraagt een aanloop over het water of een sprong recht omhoog. Het nest is een kuil, een holte of een hoop plantaardig materiaal, gevoerd met dons dat het vrouwtje uit haar eigen borst plukt en waarmee zij de eieren afdekt zodra ze het nest verlaat; het legsel is groot en eenkleurig zonder vlekken, en op enkele uitzonderingen na broedt zij alleen. De stem komt bij het mannetje uit een benige, meestal asymmetrische verwijding onder aan de luchtpijp, en veel mannetjes verwisselen hun opvallende kleed na de broedtijd voor enkele weken voor een onopvallend eclipskleed.
Inheemse soorten 41 soorten
Soorten die hier van nature voorkomen: broedvogels, wintergasten en doortrekkers. Ze staan per geslacht, in de volgorde van de lijst.
Zwanen en ganzen | Anserinae
12 soorten
Dit zijn de grootste leden van de familie: fors gebouwd, met een lange hals en een korte, hoge snavel waarvan de snijranden fijn gezaagd zijn om gras af te knippen. De poten staan ver naar voren onder het lichaam, zodat ze gemakkelijk lopen en in groepen op akkers en graslanden grazen; van het water komen ze zonder aanloop omhoog, op een paar krachtige slagen. Man en vrouw dragen hetzelfde kleed en een eclipskleed ontbreekt. Paren blijven jaar na jaar bij elkaar en de jongen trekken de eerste winter met hun ouders mee, zodat een groep in de lucht vaak uit families bestaat: in linies of in een V, luid roepend, op trage diepe vleugelslagen. In de zomer verliezen ze al hun slagpennen tegelijk en zijn ze weken vleugellam.
Cygnus 3 soorten
Branta 3 soorten
-

Rotgans
Branta bernicla
Wad en slik in de getijdenzone
Vochtige graslanden en hooiland
Toendra
-

Roodhalsgans
Branta ruficollis
Akkers en moestuinen
Vochtige graslanden en hooiland
Stilstaand water
Droge graslanden
-

Brandgans
Branta leucopsis
Vochtige graslanden en hooiland
Wad en slik in de getijdenzone
Natte graslanden
Toendra
Anser 6 soorten
-

Grauwe gans
Anser anser
Riet- en zeggemoeras
Vochtige graslanden en hooiland
Akkers en moestuinen
Stilstaand water
-

Dwerggans
Anser erythropus
Vochtige graslanden en hooiland
Wad en slik in de getijdenzone
Toendra
Oeverzone van binnenwateren
-

Kolgans
Anser albifrons
Vochtige graslanden en hooiland
Akkers en moestuinen
Stilstaand water
Natte graslanden
Toendra
-

Toendrarietgans
Anser serrirostris
Akkers en moestuinen
Vochtige graslanden en hooiland
Stilstaand water
Toendra
-

Kleine rietgans
Anser brachyrhynchus
Vochtige graslanden en hooiland
Akkers en moestuinen
Stilstaand water
Toendra
-

Taigarietgans
Anser fabalis
Vochtige graslanden en hooiland
Akkers en moestuinen
Stilstaand water
Hoogveen
Bergeenden | Tadorninae
3 soorten
Bergeenden staan tussen de ganzen en de eenden in: hoog op de poten, met een rechte, gansachtige houding, op het land net zo op hun gemak als op het water. De snavel is vaak rood en iets opgewipt, bij het mannetje met een knobbel aan de basis. Man en vrouw zijn allebei bont getekend in wit, zwart en roestbruin, op afstand nauwelijks te scheiden; een echt eclipskleed is er niet. Ze zoeken hun voedsel niet duikend maar zevend, met zijwaartse snavelhalen door het natte slik langs de waterlijn. Het nest ligt in een holte: een konijnenhol, een holle boom, een stapel stro. De jongen komen in grote crèches terecht terwijl de meeste ouders naar een gemeenschappelijke ruiplaats vertrekken. In de vlucht lijken ze op een kleine bonte gans, breed van vleugel en traag van slag.
Alopochen 1 soort
Tadorna 2 soorten
Grondeleenden en duikeenden | Anatinae
13 soorten
Dit is de grootste van de ondergroepen, en in het veld valt ze in twee helften uiteen. De grondeleenden blijven aan de oppervlakte: ze zeven met een brede, platte snavel die van binnen langs de rand fijn gelamelleerd is, en gaan in ondiep water met de staart omhoog kopje-onder. Hun poten staan midden onder het lichaam, zodat ze behoorlijk lopen en recht van het water opspringen, waarbij de gekleurde spiegel op de vleugel oplicht. De duikeenden verdwijnen wel onder water; hun poten staan verder naar achteren, ze liggen dieper met de staart op het water en moeten met kletterende poten een aanloop nemen. Mannetjes zijn bont gekleurd, vrouwtjes bruin gevlekt; de paarband duurt één seizoen en het mannetje wisselt al voor het uitkomen naar een dof eclipskleed.
Marmaronetta 1 soort
Netta 1 soort
Aythya 4 soorten
-

Witoogeend
Aythya nyroca
Stilstaand water
Oeverzone van binnenwateren
Aangelegde wateren
Riet- en zeggemoeras
-

Tafeleend
Aythya ferina
Stilstaand water
Aangelegde wateren
Oeverzone van binnenwateren
-

Kuifeend
Aythya fuligula
Stilstaand water
Aangelegde wateren
Oeverzone van binnenwateren
Zeebodem van zand en slib
-

Topper
Aythya marila
Zeebodem van zand en slib
Stilstaand water
Wad en slik in de getijdenzone
Spatula 2 soorten
Mareca 2 soorten
Anas 3 soorten
-

Wilde eend
Anas platyrhynchos
Stilstaand water
Stromend water
Aangelegde wateren
Oeverzone van binnenwateren
Akkers en moestuinen
-

Pijlstaart
Anas acuta
Wad en slik in de getijdenzone
Natte graslanden
Akkers en moestuinen
Stilstaand water
-

Wintertaling
Anas crecca
Stilstaand water
Oeverzone van binnenwateren
Natte graslanden
Wad en slik in de getijdenzone
Zee-eenden en zaagbekken | Merginae
12 soorten
Zware, gedrongen eenden van koud zeewater en snelstromende rivieren. Ze duiken vanaf de oppervlakte, meestal met een klein sprongetje vooruit, en blijven soms een halve minuut of langer weg. De ver naar achteren geplaatste poten duwen krachtig onder water, maar maken het lopen op het land onhandig en rechtop, zodat ze liever drijvend rusten dan op de oever. Opvliegen vraagt een aanloop over het water; daarna gaan ze laag en snel in lange linies vlak boven de golven. De snavel volgt het voedsel: breed en wigvormig om schelpen te kraken bij de eiders en de zee-eenden, lang en smal bij de zaagbekken, met naar achteren gerichte hoorntanden en een haaknagel die een glibberige vis vasthouden. Mannetjes zijn scherp zwart-wit getekend, vrouwtjes bruin met een lichtere keel.
Polysticta 1 soort
Somateria 2 soorten
Histrionicus 1 soort
Melanitta 2 soorten
Bucephala 2 soorten
Mergus 2 soorten
Stekelstaarteenden | Oxyurinae
1 soort
Kleine, gedrongen eenden met een dikke hals, een grote kop en bij het mannetje in het voorjaar een opvallend brede, hemelsblauwe snavel. Het zekerste kenmerk is de staart: smalle, stijve veren die plat op het water liggen of als een waaier recht omhoog worden gezet. De poten zitten helemaal achteraan het lichaam; daarmee duiken en zwemmen ze uitstekend, maar op het land komen ze nauwelijks vooruit en schuiven ze op hun buik. Ze verlaten het water dan ook zelden, en bij gevaar zakken ze geruisloos weg in plaats van op te vliegen. Opstijgen kost een lange spetterende aanloop en de vlucht is laag en snorrend op korte vleugels. Hun voedsel halen ze duikend van de bodem van ondiepe meren, waar ze de modder door de snavel zeven.
Exoten 6 soorten
Soorten die hier van nature niet voorkomen maar zijn ingevoerd of ontsnapt en zich sindsdien handhaven. Ze staan op volgorde van de lijst, niet per geslacht.
-

Rosse stekelstaart
Oxyura jamaicensis
Stilstaand water
Oeverzone van binnenwateren
Aangelegde wateren
-

Zwarte zwaan
Cygnus atratus
Stilstaand water
Aangelegde wateren
Oeverzone van binnenwateren
Vochtige graslanden en hooiland
-

Grote canadese gans
Branta canadensis
Stilstaand water
Aangelegde wateren
Vochtige graslanden en hooiland
Tuinen en parken
Akkers en moestuinen
-

Indische gans
Anser indicus
Vochtige graslanden en hooiland
Akkers en moestuinen
Stilstaand water
Tuinen en parken
-

Sneeuwgans
Anser caerulescens
Vochtige graslanden en hooiland
Akkers en moestuinen
Stilstaand water
Wad en slik in de getijdenzone
-

Mandarijneend
Aix galericulata
Stilstaand water
Loofbos
Stromend water
Tuinen en parken
Dwaalgasten 15 soorten
Verdwaalde vogels uit andere werelddelen. Ze hebben hier geen verspreiding en dus geen verspreidingskaart.
-

Kleine canadese gans
Branta hutchinsii
Vochtige graslanden en hooiland
Wad en slik in de getijdenzone
Natte graslanden
Stilstaand water
-

Ross' gans
Anser rossii
Vochtige graslanden en hooiland
Akkers en moestuinen
Stilstaand water
Wad en slik in de getijdenzone
-

Amerikaanse zee-eend
Melanitta americana
Zeebodem van zand en slib
Open zee
-

Brilzee-eend
Melanitta perspicillata
Zeebodem van zand en slib
Ondiepe rotsbodem
Open zee
-

Witvleugelzee-eend
Melanitta deglandi
Zeebodem van zand en slib
Stilstaand water
-

Stejnegers zee-eend
Melanitta stejnegeri
Zeebodem van zand en slib
Open zee
-

Buffelkopeend
Bucephala albeola
Stilstaand water
Zeebodem van zand en slib
Aangelegde wateren
-

Kokardezaagbek
Lophodytes cucullatus
Stilstaand water
Stromend water
Aangelegde wateren
-

Grote tafeleend
Aythya valisineria
Aangelegde wateren
Stilstaand water
-

Ringsnaveleend
Aythya collaris
Stilstaand water
Aangelegde wateren
Oeverzone van binnenwateren
-

Kleine topper
Aythya affinis
Stilstaand water
Aangelegde wateren
Zeebodem van zand en slib
-

Siberische taling
Sibirionetta formosa
Stilstaand water
Oeverzone van binnenwateren
Natte graslanden
-

Blauwvleugeltaling
Spatula discors
Stilstaand water
Oeverzone van binnenwateren
Riet- en zeggemoeras
Natte graslanden
-

Bronskopeend
Mareca falcata
Stilstaand water
Natte graslanden
Oeverzone van binnenwateren
Aangelegde wateren
-

Amerikaanse smient
Mareca americana
Natte graslanden
Stilstaand water
Wad en slik in de getijdenzone
Oeverzone van binnenwateren




























