Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen › Wilde eend
Wilde eend | Anas platyrhynchos
Mallard | Ánade azulón
De wilde eend is zeer algemeen en vrijwel overal van dichtbij te bekijken. Eclipskleden, ruivolgorde en verwilderde kruisingen leer je hier het snelst.
Klik op een duimnagel om de foto hierboven te wisselen.
Geluid
Het klassieke kwak-kwak-kwak komt van het vrouwtje: een luide, dalende reeks van vier tot acht kwakken. Het mannetje is veel stiller en brengt een kort, nasaal en hees rreb plus een dun gefloten piu tijdens de balts. Het meest vocaal van oktober tot april, wanneer baltsgroepjes ontstaan.
Opname: Marie-Lan Taÿ Pamart — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Herkenning
Grote, zwaar gebouwde zwemeend. Het mannetje in broedkleed heeft een flesgroene kop, witte halsring, purperbruine borst, grijs lichaam, zwart gekrulde middelste staartveren en een gele snavel. Het vrouwtje is bruin gestreept met donkere oogstreep en een oranje snavel met donkere zadelvlek. Beide geslachten hebben een blauwe, wit omzoomde spiegel; in juli lijkt de man op een vrouw maar houdt zijn gele snavel.
Verwarringssoorten
Krakeend is grijzer en fijner gebouwd, met een witte spiegel en steilere kop. Vrouwtjes pijlstaart zijn slanker met een langere hals. De echte valkuil zijn soepeenden en kruisingen: onregelmatig wit, een te zware bouw of een bonte kop verraden gemengde afkomst, dus controleer eerst spiegel en snavelkleur.
Leefgebied
Vrijwel elk zoet water: sloten, vaarten, stadsvijvers, zandwinplassen, rivieren, bospoelen en fonteinen. In de winter ook op brak water en in ondiepe zeearmen. Vogels foerageren vaak 's nachts op stoppelvelden en ondergelopen akkers en rusten overdag op veilig open water.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens EUNIS — de Europese standaard voor leefgebieden.
Verspreiding en trek
Overal in Europa, van IJsland tot Iberië. Nederlandse vogels zijn grotendeels standvogel en krijgen in de winter gezelschap van grote aantallen uit Scandinavië, de Baltische staten en Rusland. In Spanje een wijdverspreide broedvogel van zoetwaterlagunes, rijstvelden en stuwmeren, met winterse pieken in Doñana, de Ebrodelta en de Albufera van Valencia.
- Jaarrond
- Broedvogel (zomer)
- Winter
- Doortrek
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Besteed in januari of februari een uur aan de balts op een stadsvijver: kopknikken, het plotselinge opsprongetje waarbij water wordt weggeschept en het optillen van de staart zijn hier beter te zien dan waar ook. Kom in juli terug voor eclipskleden, de beste training voor zeldzamere eenden.
Staat van instandhouding
Talrijk en niet bedreigd, maar in Noordwest-Europa loopt het aantal broedparen terug: minder kuikens overleven door verdroogde slootkanten, gladde beschoeiing, predatie en verkeer. Genetische vermenging met uitgezette en verwilderde eenden speelt lokaal een rol. Als wintervogel blijft de soort onverminderd talrijk.
Wetenschappelijke naam
Anas platyrhynchos | Linnaeus, 1758
Linnaeus beschreef de soort in 1758 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Anas voerde hij in datzelfde werk in. Anas is het Latijnse woord voor 'eend'. platyrhynchos is Grieks voor 'breedsnavelig', van platus 'breed' en rhunkhos 'snavel'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zweden.