Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen › Smient
Smient | Mareca penelope
Eurasian wigeon | Silbón europeo
Het gefluit van smienten is 's winters boven natte polders in Nederland veel te horen. Deze grazende eend verzamelt zich in dichte troepen die het gras kort houden en overdag op open water uitrusten.
Klik op een duimnagel om de foto hierboven te wisselen.
Geluid
Het mannetje laat een luid, hoog en tweelettergrepig fluitje horen, een opgewonden wjuu-wiew dat over grote afstand draagt en meteen aan winterse polders doet denken. Het vrouwtje snort laag en kort, krrr. Vanaf oktober vrijwel voortdurend te horen, ook in het donker boven foeragerende en trekkende groepen.
Opname: British Library — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Herkenning
Compacte eend met een korte blauwgrijze snavel met zwarte punt, een hoog rond voorhoofd en een spits achterlijf. Het mannetje heeft een kastanjebruine kop met botergele bles, roze aangelopen borst, grijze flanken en een zwarte onderstaart. Het vrouwtje varieert van roodbruin tot koud grijsbruin, altijd met scherp afgesneden witte buik. In vlucht toont de man een groot wit vleugelveld op de bovenvleugel.
Verwarringssoorten
Amerikaanse smient heeft bij de man een groene oogstreep op een grijs gespikkelde kop met roomwitte bles; vrouwtjes zijn grijskoppig met scherp contrast tegen roodbruine flanken en witte okselveren. Krakeend is groter en vierkanter, met witte spiegel. De korte snavel en het steile voorhoofd zetten de smient altijd apart.
Leefgebied
Overwintert op kort, nat grasland, kwelders, ondergelopen polders, zoetwatermeren en beschutte zeearmen. Broedt op meren, veenplassen en trage rivieren in de boreale zone. Graast als een gans op de zode, in dichte langzaam voortschuivende troepen, en gebruikt open water als veilige slaapplaats.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens EUNIS — de Europese standaard voor leefgebieden.
Verspreiding en trek
Broedvogel van IJsland, Scandinavië en Noord-Rusland; in Nederland broeden slechts enkele paren. Nederland is een van de belangrijkste overwinteringsgebieden van Europa, met concentraties in het rivierengebied, de Delta en langs de Waddenzee. In Spanje overwintert de soort in kleinere aantallen in Doñana, de Ebrodelta en de noordelijke lagunes.
- Jaarrond
- Broedvogel (zomer)
- Winter
- Doortrek
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Ga in november of december bij schemer naar een natte polder en luister eerst: het gefluit verraadt de groep voordat je hem ziet. Zoek overdag op open water naar rustende troepen en loop dan systematisch elke grijskoppige vogel na op een Amerikaanse smient tussen de gewone.
Staat van instandhouding
Als overwinteraar nog altijd talrijk, maar in Noordwest-Europa nemen de aantallen af doordat vogels bij zachtere winters korter doortrekken en verder oostelijk blijven hangen. De broedpopulatie in Fennoscandinavië krimpt. Verstoring van slaapplaatsen, verdroging van graslanden en jacht in delen van de trekroute spelen daarbij een rol.
Wetenschappelijke naam
Mareca penelope | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Anas penelope; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Mareca werd in 1824 ingevoerd door Stephens. Mareca gaat terug op het Portugese marreco, een woord voor een kleine eend. penelope verwijst naar de eend die volgens de Griekse overlevering Penelope redde toen zij in zee werd geworpen; haar naam komt van pene 'draad' en ops 'aanblik', naar de list met het weefsel waarmee zij haar vrijers afhield. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zweden.