Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen › Dwerggans
Dwerggans | Anser erythropus
Lesser white-fronted goose | Ánsar chico
Een miniatuurkolgans met een gele oogring en een korte, felroze snavel. Deze zeldzaamheid overwintert in Nederland in kleine aantallen, vrijwel altijd tussen kolganzen en brandganzen op kwelders en polders.
Geluid
Hoger en schriller dan de kolgans, snel en piepend: kjoe-jak of een tweelettergrepig djiep-djiep met een squeaky ondertoon. In gemengde ganzentroepen valt de toonhoogte op zodra je erop let. Vooral te horen bij het opvliegen en tijdens de vlucht, van november tot maart.
Voor deze soort is nog geen vrij gelicentieerde opname beschikbaar.
Herkenning
Klein en compact, met een steile, ronde kop en een opvallend korte, felroze snavel. De witte bles loopt tot voorbij het oog omhoog op het voorhoofd, duidelijk verder dan bij kolgans. De gele oogring is op korte afstand doorslaggevend. De vleugelpunten steken bij de zittende vogel duidelijk voorbij de staart, wat een spits achtereind geeft.
Verwarringssoorten
Kolgans is de enige serieuze verwarring. Die is groter en langsnaveliger, mist de gele oogring, heeft een bles die bij het oog stopt en vleugelpunten die de staart net halen. De dwerggans graast bovendien opvallend snel en druk. Let bij verdachte vogels op ringen en op te grote, afwijkende proporties.
Leefgebied
Overwintert op kort, intensief begraasd grasland, kwelders en meeroevers, meestal aan de rand van grote gemengde ganzentroepen. Foerageert lopend en snel grazend op grassen en kruiden. Broedt in de arctische en subarctische bergtoendra van Fennoscandinavië en Rusland, bij beken en op vochtige hellingen met dwergberk.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens EUNIS — de Europese standaard voor leefgebieden.
Verspreiding en trek
De wilde populatie broedt in Noord-Rusland en in een klein restant in Noorwegen en Zweden; de Fennoscandische vogels overwinteren in Nederland, Duitsland, Hongarije en Griekenland. In Noordwest-Europa, zoals in Nederland, zijn vogels uit het Zweedse herintroductieproject vaste wintergasten, onder meer in Friesland en het Deltagebied. Verder naar het zuiden, zoals in Spanje, is de soort een zeer zeldzame dwaalgast.
- Jaarrond
- Broedvogel (zomer)
- Winter
- Doortrek
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
December tot februari. Zoek op de Friese kwelders langs de Waddenkust, in de Oostvaardersplassen en in het Deltagebied. Scan kolgansgroepen met de telescoop systematisch op de kleinste vogel met de kortste snavel en wacht tot ze de kop optilt, zodat je de gele oogring en de hoge bles kunt bevestigen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd sterk afgenomen en als kwetsbaar aangemerkt. De belangrijkste oorzaken zijn jacht en verstoring langs de trekroutes in Oost-Europa en Centraal-Azië, samen met habitatverlies in de overwinteringsgebieden. De Fennoscandische populatie is zeer klein en wordt met nestbescherming en herintroductie ondersteund, met wisselend resultaat.
Wetenschappelijke naam
Anser erythropus | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Anas erythropus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Anser werd in 1760 ingevoerd door Brisson. Anser is het Latijnse woord voor 'gans'. erythropus is Grieks voor 'roodpotig', van eruthros 'rood' en pous 'voet', naar de oranjerode poten. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit noordelijk Zweden.