Roerdomp | Botaurus stellaris

Geluid

Het hoempen van het mannetje is uniek: een diepe, resonante oemp, meestal in series van drie tot vijf, voorafgegaan door zacht hijgend inademen. Draagt onder gunstige omstandigheden drie tot vijf kilometer. Vooral in de schemering en 's nachts, van februari tot juni. Vluchtroep: een schor, kort kau.

Herkenning

Zwaar gebouwde reiger met okergele tot warmbruine grondkleur, dicht bezet met zwartbruine strepen en vlekken. Zwarte kruin en zwarte snorstreep. Bij verstoring neemt hij de paalhouding aan: hals gestrekt, snavel recht omhoog, en beweegt dan mee met het riet. In vlucht een uilachtig silhouet: brede, ronde vleugels, ingetrokken hals en nasleepende poten.

Verwarrings­soorten

Het woudaapje is veel kleiner en contrastrijker. Jonge kwakken zijn kleiner, koeler bruin en fijner gevlekt. In het donker of in silhouet kan een overvliegende roerdomp aan een bosuil doen denken, maar de uitstekende poten verraden hem.

Leefgebied

Grote, natte rietmoerassen met overjarig waterriet, ondiep en visrijk water en een rijke randlengte tussen riet en open water. Ook rietkragen langs petgaten en boezems, mits voldoende oppervlak en waterdiepte.

Verspreiding en trek

Verspreid over Europa en Azië. Nederlandse bolwerken zijn de Oostvaardersplassen, de Weerribben-Wieden, de Nieuwkoopse Plassen, het Lauwersmeer en de Zouweboezem. Strenge winters kunnen de stand tijdelijk hard raken. In Spanje broedt hij in maar weinig moerassen, zoals de Ebrodelta, de Albufera en de Guadalquivirmoerassen.

• Jaarrond
• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Ga eind februari tot april op een windstille avond aan de rand van een groot rietmoeras staan en luister met de wind mee. Zicht krijg je meestal bij toeval: een laag overvliegende vogel bij zonsondergang, of een bittern die in de winter bij vorst dichter bij open water komt jagen.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd (IUCN: Least Concern), maar in Noordwest-Europa afhankelijk van actief moerasbeheer. Verdroging, verruiging van riet en het verdwijnen van geleidelijke oeverzones zijn de belangrijkste knelpunten; de soort is een doelsoort van veel Natura 2000-gebieden.

Wetenschappelijke naam

Botaurus stellaris | (Linnaeus, 1758)

Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Ardea stellaris; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Botaurus werd in 1819 ingevoerd door Stephens. Botaurus is middeleeuws Latijn voor 'roerdomp'; het woord verbindt het Latijnse bos 'rund' met taurus 'stier', naar de loeiende roep (vergelijk butire 'boemen'). stellaris is Latijn voor 'gesterd', van stella 'ster', naar het gespikkelde verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zweden.