Alle soorten › Steltloperachtigen › Plevieren › Kievit
Kievit | Vanellus vanellus
Northern lapwing | Avefría europea
De kievit begint vroeg in het voorjaar met zijn tuimelende baltsvlucht boven natte weilanden. Van dichtbij blijkt het zwart een groen-paarse metaalglans te hebben.
Klik op een duimnagel om de foto hierboven te wisselen.
Geluid
Een nasaal, klaaglijk kie-wiet, waaraan de vogel zijn naam dankt. In de baltsvlucht wordt het een uitgerekt, zwiepend kie-uu wiet-wiet, ondersteund door het zoevende geluid van de vleugels. Vooral van maart tot mei; wintergroepen zijn grotendeels stil.
Opname: Horsto — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Herkenning
Middelgrote plevier met een dunne, opstaande kuif, breed afgeronde vleugels en een zwart-witte indruk die van dichtbij groen en paars oplicht. Oranjebruine onderstaartdekveren en korte roodachtige poten. De vlucht is fladderend en wiekend, met flikkerend zwart-wit. Mannetjes hebben een langere kuif en zwarte keel; in winterkleed is de keel wit.
Verwarringssoorten
Op afstand lijken vliegende groepen op goudplevieren, waarmee ze vaak samen optrekken; goudplevier heeft spitse vleugels, snellere slagen en oogt gouden in plaats van zwart-wit. Zittend is verwarring mogelijk met de zeldzame steppekievit en sociabele kievit: die zijn zandbruin, zonder kuif en met een lichte wenkbrauwstreep.
Leefgebied
Open, kort en vochtig grasland, kale voorjaarsakkers, kwelders en drooggevallen slikken, altijd met een vrije horizon. In de winter op akkers, stoppels en overstroomde weilanden, en in het zuiden van het kaartgebied ook op natte dehesa's, rijstvelden en bevloeide akkers, vaak in gemengde groepen met goudplevieren en kokmeeuwen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens EUNIS — de Europese standaard voor leefgebieden.
Verspreiding en trek
Broedvogel van Ierland tot diep in Rusland; het Nederlandse boerenland is een kerngebied, en ook in Spanje broedt de soort schaars en plaatselijk in het noorden en het binnenland. Bij vorst verplaatsen groepen zich massaal naar Frankrijk en Iberië, waar overstroomde dehesa's, rijstvelden en akkers in Extremadura, La Mancha en het Guadalquivirbekken de winteropvang vormen.
- Jaarrond
- Broedvogel (zomer)
- Winter
- Doortrek
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In Spanje, van december tot februari, in de vroege ochtend op de graanvlaktes en overstroomde dehesa's, wanneer de groepen opvliegen om te foerageren. Voor de baltsvlucht ga je naar het Nederlandse boerenland of het noorden van Spanje: maart, vroeg in de ochtend, langs een natte polderweg, wanneer tuimelende mannetjes zoevend laag over de grond scheren. In december kun je bij een strenge vorstinval grote trekgroepen naar het zuidwesten zien schuiven.
Staat van instandhouding
Wereldwijd Gevoelig (IUCN: Near Threatened) en in Nederland een van de sterkst afnemende weidevogels. Vervroegd maaien, ontwatering, omzetting van grasland naar mais en hoge predatiedruk kosten legsels en kuikens; kruidenrijke, natte percelen met uitgesteld maaibeheer bieden het meeste perspectief.
Wetenschappelijke naam
Vanellus vanellus | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Tringa vanellus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Vanellus werd in 1760 ingevoerd door Brisson. Vanellus is Latijn voor 'kleine wan', een verkleinvorm van vannus 'wan'. De soortnaam herhaalt de geslachtsnaam. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Zweden.