Alle soorten › Steltloperachtigen › Plevieren › Kleine plevier
Kleine plevier | Thinornis dubius
Little ringed plover | Chorlitejo chico
De kleine plevier is de plevier van het binnenland: kale grindbanken, zandwinputten en pas ontgraven terreinen. Een gele oogring, een donkere snavel en de gejaagde stop-en-ga-loop over kaal zand verraden hem meteen.
Geluid
Een scherp, dalend en wat neuzelend pjieuw, korter en minder blij dan de tweelettergrepige fluit van de bontbekplevier. In baltsvlucht boven de grindbank een traag herhaald, ratelend krie-krie-krie, met langzame vleermuisachtige vleugelslag. Vooral van april tot juni te horen, ook 's nachts boven rivierdalen op trek.
Opname: Benoît Van Hecke — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Herkenning
Klein en slank, met een smalle volledige zwarte borstband, zwart masker en een opvallende gele oogring. De snavel is geheel donker, de poten vuilgeel tot roze. In vlucht is de bovenvleugel eenkleurig zonder enige witte streep, wat direct opvalt. Jonge vogels en winterkleed zijn bruiner, met een matte, vaak onderbroken borstband en een fletsere oogring.
Verwarringssoorten
De bontbekplevier is de enige echte verwarringssoort. Beslissend is de vleugel: kleine plevier zonder witte vleugelstreep, bontbekplevier met een brede witte baan. Verder heeft de kleine plevier een gele oogring, een donkere snavel en vuilgele poten, terwijl de bontbekplevier een oranje snavelbasis en oranje poten heeft en forser oogt.
Leefgebied
Kale, stenige of zandige oevers zonder begroeiing: grindbanken in rivieren, zandafgravingen, bezinkbassins, opgespoten industrieterreinen en tijdelijke bouwputten. Kiest bij voorkeur pioniersituaties en verhuist zodra vegetatie opkomt. Foerageert op vochtige modderranden vlak bij ondiep zoet water.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens EUNIS — de Europese standaard voor leefgebieden.
Verspreiding en trek
Broedvogel van vrijwel heel Europa behalve het hoge noorden, geheel trekkend naar Afrika ten zuiden van de Sahara. In Noordwest- en Midden-Europa verspreid in rivierengebied, zandwinningen en op industrieterreinen; in het Middellandse Zeegebied langs grindrivieren van het binnenland en op stuwmeren met droogvallende oevers.
- Jaarrond
- Broedvogel (zomer)
- Winter
- Doortrek
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zoek in april en mei rond een verse zandwinning of een droogvallende rivieroever; loop langzaam en let op beweging, want een stilstaande vogel verdwijnt volledig tegen het grind. De baltsvlucht met traag klapperende vleugels is bij zonsopgang het opvallendst en verraadt welke terreinen bezet zijn.
Staat van instandhouding
Profiteert van menselijke graafactiviteit en is in Nederland stabiel tot licht toenemend, maar de bezetting is grillig: een terrein raakt in twee jaar begroeid en wordt dan verlaten. Bedreigingen zijn kanalisatie van rivieren, verstoring door wandelaars en honden, en het verdwijnen van dynamische pioniermilieus.
Wetenschappelijke naam
Thinornis dubius | (Scopoli, 1786) (GBIF: Charadrius dubius)
Scopoli beschreef de soort in 1786 als Charadrius dubius; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Thinornis werd in 1845 ingevoerd door Gray. Thinornis is Grieks, van this, thinos 'zandbank, strand' en ornis 'vogel'. dubius is Latijn voor 'twijfelachtig': men betwijfelde of de vogel meer was dan een variëteit van de bontbekplevier. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Luzon in de Filipijnen.