Alle soorten › Stormvogelachtigen › Pijlstormvogels › Desertasstormvogel
Desertasstormvogel | Pterodroma deserta
Desertas Petrel | Petrel de las Desertas
De desertasstormvogel is een middelgrote, overwegend grijze stormvogel die pas sinds kort als aparte soort wordt erkend, afgesplitst van de feastormvogel van Kaapverdië. Hij broedt uitsluitend op één eiland bij Madeira, ver buiten dit kaartvenster, en is binnen Noord-Amerika niet meer dan een uiterst zeldzame dwaalgast op de Golfstroom.
Geluid
Op de broedkolonie op Bugio is de desertasstormvogel 's nachts actief, met een reeks klagende, kakelende roepen tussen de holen — vergelijkbaar met, maar naar verluidt net iets scheller dan die van de nauw verwante feastormvogel. Zoals bij de meeste Pterodroma-stormvogels dient dat geroep om partners en buren in het donker uit elkaar te houden. Op zee, ook op de zeldzame keren dat hij voor de Amerikaanse kust wordt gemeld, is hij overdag stil; van die waarnemingen is dan ook geen geluid opgetekend.
Voor deze soort is nog geen vrij gelicentieerde opname gevonden; hieronder staat wel waar je op moet letten.
Herkenning
Een middelgrote stormvogel, grijsbruin van boven met een donkere M-tekening over de vleugels en de rug, een grijze borstband die vaak vervaagt in de witte buik, en een witte onderkant van de vleugel met een smalle, scherpe donkere rand. Kop en nek zijn grijzer dan bij de nauw verwante feastormvogel, met minder contrast tussen kruin en gezicht. Mannetje en vrouwtje verschillen niet uiterlijk. De vlucht is de klassieke, hoog boven het water zwevende Pterodroma-vlucht, met snelle glijfases op licht naar achteren gebogen vleugels.
Verwarringssoorten
De feastormvogel (Pterodroma feae), tot voor kort tot dezelfde soort gerekend, is vrijwel identiek maar broedt in de winter in plaats van de zomer, wat de twee in het veld nauwelijks te scheiden maakt; het is vooral de broedtijd en de locatie die de twee uiteenhouden. De zwartkapstormvogel (P. hasitata) en de bermudastormvogel (P. cahow), de andere Pterodroma-soorten die in dezelfde wateren voorkomen, zijn beide veel forser met een zwaardere snavel en een scherper zwart-witte tekening, tegenover de overwegend grijze tinten van de desertasstormvogel. Door de extreme zeldzaamheid binnen dit gebied wordt vrijwel elke gemelde waarneming achteraf met foto's beoordeeld.
Leefgebied
De desertasstormvogel is een vogel van open, warm oceaanwater, ver van de kust, waar hij overwegend 's nachts inktvis van het oppervlak pikt. Voor het broeden gebruikt hij de steile, met struikgewas begroeide hellingen van Bugio, het zuidelijkste eiland van de Desertas-groep bij Madeira, waar hij in een zelfgegraven hol nestelt. Binnen dit kaartvenster gebruikt de soort geen enkel vast gebied; wat hier is gezien, betreft steeds vogels ver op open zee.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens de USNVC — de vegetatie-indeling van de Verenigde Staten en Canada — en CMECS voor zee en kust.
Verspreiding en trek
De desertasstormvogel broedt uitsluitend op Bugio, waar het broedseizoen van april tot oktober loopt — daarmee juist tegengesteld aan de winterbroedende feastormvogel op Kaapverdië. Buiten het broedseizoen trekken de meeste vogels naar de Azoren en naar de wateren voor zuidoostelijk Brazilië; slechts een klein deel bereikt de Golfstroom voor het oosten van Noord-Amerika, met een handvol geaccepteerde waarnemingen voor North Carolina. Van een regelmatige verspreiding binnen dit kaartvenster is dan ook geen sprake.
Waar en wanneer kijken
Binnen dit gebied is de desertasstormvogel geen soort om gericht op te zoeken: de kans hem tegen te komen, zelfs op een meerdaagse pelagische boottocht in de Golfstroom, is uiterst klein. Wie tijdens zo'n tocht een ongewoon grijze, kleinere Pterodroma-stormvogel fotografeert tussen de talrijkere zwartkapstormvogels, doet er goed aan die foto's aan een ervaren zeevogelaar voor te leggen.
Staat van instandhouding
De wereldpopulatie wordt geschat op enkele duizenden broedparen, alle op één eiland, wat de soort van nature kwetsbaar maakt voor een enkele ramp zoals een brand of de vestiging van een nieuw roofdier. Voor de kust van Portugal en op de trekroute vormt bijvangst in de lijnvisserij de belangrijkste bekende bedreiging; op Bugio zelf is het ontbreken van vaste roofdieren juist een van de redenen waarom de kolonie tot dusver stand houdt.
Wetenschappelijke naam
Pterodroma deserta | Mathews, 1934
Gregory M. Mathews beschreef de vogel in 1934 als ondersoort P. mollis deserta, binnen wat toen nog gold als één wijdverspreide soort; het geslacht Pterodroma, ingevoerd door Bonaparte in 1856, is sindsdien onveranderd gebleven, dus zonder haakjes om auteur en jaartal. Pas onderzoek naar broedtijd en verenkleed leidde er in de eenentwintigste eeuw toe dat de vorm eerst bij de feastormvogel werd gevoegd en vervolgens, als desertastormvogel, tot eigen soort werd verheven. De soortnaam deserta verwijst rechtstreeks naar de Desertas-eilanden, de enige broedplaats.