Alle soorten › Stormvogelachtigen › Pijlstormvogels › Murphy-stormvogel
Murphy-stormvogel | Pterodroma ultima
Murphy's Petrel | Petrel de Murphy
De murphy-stormvogel is een geheel donkere buisneus die pas in de jaren tachtig van de vorige eeuw werd herkend als vaste voorjaarsgast voor de kust van Californië — decennia nadat hij voor het eerst was beschreven. Hij broedt op enkele van de meest afgelegen eilanden van de Grote Oceaan en legt op zijn trektochten enkele van de langste foerageerafstanden van elke zeevogel ter wereld af.
Geluid
Op de broedeilanden in de zuidelijke Grote Oceaan, ver buiten dit kaartvenster, klinkt bij het hol 's nachts een kort, hees geblaf en een langgerekt, klagend gekreun. Voor de Amerikaanse westkust, ver op zee, is de murphy-stormvogel net als de meeste van zijn verwanten volledig stemloos; wie hem hier tegenkomt, ziet hem zwijgend over de golven glijden.
Voor deze soort is nog geen vrij gelicentieerde opname gevonden; hieronder staat wel waar je op moet letten.
Herkenning
De murphy-stormvogel is een middelgrote, geheel donker roetgrijze stormvogel zonder enige witte tekening, met alleen een vage, lichtere kin. De snavel is zwart en relatief zwaar, de poten zijn rozeachtig. Mannetje, vrouwtje en jonge vogel zijn gelijk getekend. In de vlucht toont hij de hoge, buitelende zwenkingen die kenmerkend zijn voor het geslacht Pterodroma, met lange glijfases op licht naar achteren gebogen vleugels, sneller en hoger boven de golven dan de meeste pijlstormvogels waarmee hij zich vermengt.
Verwarringssoorten
Van de andere geheel donkere zeevogels voor de Californische kust is de grauwe pijlstormvogel (Ardenna grisea) verreweg de talrijkste, maar die vliegt stijfvleugelig en laag boven het water, terwijl de murphy-stormvogel hoog boven de golven buitelt op de kenmerkende manier van het geslacht Pterodroma. Het veel kleinere zwarte stormvogeltje (Hydrobates melania) is op grote afstand door zijn egale donkere kleur soms verwarrend, maar fladdert laag boven het water met korte, onregelmatige vleugelslagen in plaats van de snelle, hoge zwenkingen van de murphy-stormvogel. Van de zeldzame donkere kermadecstormvogel, die eveneens deze wateren kan bereiken, onderscheidt de murphy-stormvogel zich door de vage lichte kin en de iets kleinere, slankere bouw. Op afstand blijven de egale donkergrijze kleur en de hoge, wiekende vlucht de beste aanwijzing.
Leefgebied
Binnen dit gebied is de murphy-stormvogel volledig een vogel van open, verre zee, meestal ver buiten het zicht van land op het grensvlak tussen warme en koelere stromingen. Hij broedt op rotsachtige eilandjes en kliffen op de meest afgelegen eilandengroepen van de Grote Oceaan, ver buiten dit kaartvenster, waar hij een hol of een spleet tussen de rotsen gebruikt. Land binnen Noord-Amerika gebruikt de soort nooit.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens de USNVC — de vegetatie-indeling van de Verenigde Staten en Canada — en CMECS voor zee en kust.
Verspreiding en trek
De murphy-stormvogel broedt uitsluitend op eilanden in de oostelijke Polynesische eilandengroepen Tuamotu, Gambier, Austral, Pitcairn, Paaseiland en Salas y Gómez. Pas in de jaren tachtig van de twintigste eeuw werd duidelijk dat de soort ver voor de Californische kust geen zeldzaamheid was maar een regelmatige voorjaarsgast: in april 1989 werden bij één gelegenheid bijna honderd vogels geteld, waarna de soort van de zeldzaamhedenlijst van de staat werd geschrapt. De beste plekken liggen ver op zee bij Cordell Bank, voor Point Conception en Point Arguello, en bij Cape Mendocino, met de piek van half april tot begin juni. Kleinere aantallen bereiken ook de wateren rond Hawaii en de zuidelijke Golf van Alaska.
- Doortrek
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Waar en wanneer kijken
Ga tussen half april en begin juni mee op een pelagische boottocht ver voor de kust van Centraal- of Noord-Californië, bijvoorbeeld naar Cordell Bank; zoek daar op het grensvlak van warm en koud water naar een egaal donkergrijze stormvogel die hoog boven de golven buitelt, met alleen een vage lichte kin als kleurcontrast.
Staat van instandhouding
De murphy-stormvogel wordt niet als bedreigd beschouwd, al is er van de wereldpopulatie weinig bekend, want de meeste kolonies liggen op onbewoonde, zelden bezochte eilanden. Geïntroduceerde ratten en katten vormen op enkele van die eilanden een risico voor de kolonies. Van de sterke toename van de waarnemingen voor Californië sinds de jaren tachtig wordt aangenomen dat die vooral een gevolg is van betere herkenning op zee, niet van een werkelijke toename van de soort.
Wetenschappelijke naam
Pterodroma ultima | Murphy, 1949
De Amerikaanse ornitholoog Robert Cushman Murphy beschreef de soort zelf in 1949 als Pterodroma ultima; ze stond meteen in het huidige geslacht, dus staan auteur en jaartal niet tussen haakjes. De Engelse naam eert Murphy zelf, die als 'the dean of American ornithology' baanbrekend werk deed aan de zeevogels van de Grote Oceaan. ultima is Latijn voor 'laatste' of 'verst verwijderd', en verwijst vermoedelijk naar Oeno, het afgelegen atol in de Pitcairngroep waar het typemateriaal vandaan kwam — een van de meest geïsoleerde eilanden van de hele Grote Oceaan. Een nadere typelocatie dan 'Oeno-eiland, zuidelijke Grote Oceaan' is niet vastgelegd.